Van Kahvaltısının Yıldızı Murtuğa! 3 Malzemeyle 10 Dakikada Hazır

Van denince akla ilk gelenlerden biri, coğrafi işaret tescilli ünlü Van kahvaltısı. Otlu peynirden kaymağa, balın her türünden cacığa kadar onlarca tabakla donatılan bu sofranın en sıcak, en doyurucu yıldızlarından biri ise murtuğa. Tereyağında kavrulan un ile çırpılmış yumurtanın buluşmasından doğan bu yöresel lezzet, sadece üç temel malzemeyle hazırlanıyor ama tadı kahvaltıyı bambaşka bir seviyeye taşıyor. Soğuk kış sabahlarında insanı saatlerce tok tutan murtuğa, Van'ın sert ikliminde yüzyıllardır sofraların vazgeçilmezi.

Murtuğa nedir?

Murtuğa, Van ve çevresinde kahvaltıda sıcak servis edilen, tereyağında kavrulmuş una yumurta eklenerek pişirilen bir kahvaltılık. Görünüşü ilk bakışta kaygana ya da yumurtalı bir helvayı andırsa da kıvamı ve aroması kendine özgü. Özellikle köy unuyla ve hakiki tereyağıyla yapıldığında efsanevi bir lezzete dönüşüyor. Van'da genellikle bakır sahanda, sofraya tavasıyla birlikte getiriliyor ve sıcak sıcak lavaş ya da köy ekmeğiyle yeniyor.

Murtuğa için malzemeler

• 125 gram tereyağı
• 1 su bardağı un
• 2 adet yumurta
• Yarım çay kaşığı tuz
• Servis için: 1 yemek kaşığı ceviz içi ve 1 tatlı kaşığı bal (isteğe bağlı)

Murtuğa nasıl yapılır?

1. Tereyağını eritin: Mümkünse bakır, yoksa teflon bir tava ya da sahan kullanın. Tereyağını tavaya alıp orta ateşte eritin. Yağın yanmamasına dikkat edin; köpürmeye başladığında una geçme zamanı gelmiş demektir.

2. Unu kavurun: Unu eriyen tereyağının üzerine ekleyin. Tahta kaşıkla sürekli karıştırarak kavurun. Un hafifçe renk alıp kokusunu salmaya başladığında ve karışım pürüzsüz, akışkan bir kıvama geldiğinde kavurma işlemi tamamdır. Bu aşama acele edilmemesi gereken en kritik adım; çiğ un kokusu kalırsa murtuğanın lezzeti bozulur.

3. Yumurtaları ekleyin: Yumurtaları ayrı bir kasede tuzla birlikte çırpın. Tavayı ocaktan alın ve karışım sıcakken çırpılmış yumurtaları hızla ekleyip hemen karıştırın. Yumurtalar unlu tereyağının sıcaklığıyla pişecek. Dilerseniz tavayı kısık ateşe geri alıp birkaç saniye daha karıştırabilirsiniz, ancak fazla pişirmeyin; murtuğa katı değil, yumuşak ve nemli kalmalı.

4. Servis edin: Murtuğayı tavasıyla birlikte sofraya alın. Üzerine dövülmüş ceviz serpip bal gezdirebilirsiniz. Sıcak tüketilmesi şart; soğudukça kıvamı ağırlaşır.

Kusursuz murtuğanın püf noktaları

• Tereyağından ödün vermeyin: Murtuğanın asıl lezzeti tereyağından gelir. Margarin ya da sıvı yağ kullanmak, tadı belirgin şekilde değiştirir. Bazı ev hanımları tereyağının bir kısmının yerine az miktarda zeytinyağı ekleyerek daha hafif bir versiyon hazırlıyor.
• Unu sabırla kavurun: Unu yüksek ateşte kavurmak hem yanma riskini artırır hem de içinin çiğ kalmasına neden olur. Orta ateş ve sürekli karıştırma idealdir.
• Yumurtayı en son ve hızlı ekleyin: Yumurtalar topaklanmasın diye karışıma eklerken seri hareket edin.
• Köy unu farkı: Mümkünse tam buğday ya da köy unu kullanın; daha aromatik ve yöresel bir tat elde edersiniz.

Murtuğa ile kuymak arasındaki fark

Murtuğa sıklıkla Karadeniz'in kuymağı ya da mıhlamasıyla karıştırılıyor. Oysa kuymak ve mıhlamada mısır unu ve bol peynir kullanılırken, murtuğada buğday unu ve yumurta ön planda. Peynir eklenmediği için murtuğa daha sade ama tereyağı ve kavrulmuş un aroması çok daha belirgin. Bal ve cevizle servis edildiğinde ise tatlı ile tuzlu arasında, damakta iz bırakan bir lezzete dönüşüyor. Van'da bazı ailelerin murtuğanın içine bir tutam karabiber ya da pul biber eklediği de biliniyor.

Van kahvaltısında murtuğanın yanına neler yakışır?

Murtuğa, Van kahvaltısında genellikle otlu peynir, cacık, kaymak, Van balı, zeytin, söğüş domates-salatalık ve kavut gibi lezzetlerle aynı sofrada yer alıyor. Yanında demli bir çay olmazsa olmaz. Murtuğa yağlı ve doyurucu bir kahvaltılık olduğu için yanında taze yeşillik ve ekşi bir lezzet bulundurmak sofrayı dengeliyor. Hafta sonu kahvaltınızda ailenizi şaşırtmak istiyorsanız bu Van usulü murtuğayı mutlaka deneyin; üstelik sadece 10 dakikada hazır.