25 Yılını Dolduran Memur İstifa Edip Yaşı Bekleyebilir mi? Kritik Ayrıntı
Sigortalılık süresi ile hizmet süresi aynı şey değil. 25 yıllık sigortalılık memura tek başına emeklilik hakkı vermiyor; hizmet yılını dolduran memur ise istifa edip emeklilik yaşını bekleyebiliyor.
Kamuda uzun yıllar görev yapan memurların en çok merak ettiği konulardan biri, emeklilik yaşını beklemeden görevden ayrılıp ayrılamayacakları. Özellikle "25 yılımı doldurdum" diyen pek çok memur, bu sürenin hangi süre olduğunu karıştırabiliyor. Çünkü memur emekliliğinde sigortalılık süresi ile fiilen çalışılan hizmet süresi aynı anlama gelmiyor ve aradaki fark, emekli aylığı ile ikramiyenin ne zaman alınabileceğini doğrudan belirliyor.
Sigortalılık süresi ile hizmet süresi arasındaki fark
Sigortalılık süresi, kişinin ilk kez çalışmaya başladığı, yani adına ilk kez SGK primi ödendiği tarihten bugüne kadar geçen zamanı ifade ediyor. Bu süre içinde prim ödenip ödenmemesinin bir önemi yok; takvim işlemeye devam ediyor. Hizmet süresi ise fiilen çalışılan ve primleri eksiksiz yatırılmış günlerden oluşuyor. Memur emekliliğinde aranan 20 ya da 25 tam hizmet yılı, bu ikinci süre ile tamamlanıyor.
Bu nedenle bir memurun 15, 20 ya da 25 yıllık sigortalılık süresini doldurmuş olması, tek başına emeklilik hakkı kazandırmıyor. İşçi ya da esnaf olarak çalışılan dönemler hizmet yılına eklenebiliyor, ancak çalışılmayan ve prim ödenmeyen boşluklar hesaba girmiyor.
5434 sayılı Kanun'a tabi memurların şartları
1 Ekim 2008'den önce memurluğa başlayanlara 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu hükümleri uygulanıyor. Ancak şartlar, kişinin çalışma hayatına ilk başladığı tarihe göre değişiyor:
- 8 Eylül 1999'dan önce çalışmaya başlayanlar: Kadınlarda 20, erkeklerde 25 yıl prim ödenmiş hizmet aranıyor. Bu süreye işçilik, esnaflık ve borçlanılan dönemler de dahil ediliyor. 7438 sayılı Kanun ile bu gruptakiler için yaş şartı aranmıyor.
- 8 Eylül 1999 ile 1 Ekim 2008 arasında çalışmaya ve memurluğa başlayanlar: Kadın-erkek ayrımı olmadan 25 yıl hizmet şartı bulunuyor. Buna ek olarak kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş şartı aranıyor.
- Daha az hizmetle emeklilik: 5434 sayılı Kanun'da kadın-erkek ayrımı olmaksızın 15 yıl hizmet ve 61 yaşın doldurulmasıyla emekli olma imkanı da yer alıyor.
Örnek olay: 2004'te işçi, 2007'de memur olan çalışan
Memurlar.net'e soru yönelten bir okurun durumu konuyu netleştiriyor. 1 Haziran 2004'te işçi olarak çalışmaya başlayan okurun bu statüde 163 gün hizmeti bulunuyor. Ardından askerliğini yapan ancak bu süreyi borçlanmayan okur, 24 Aralık 2007'de memurluğa geçmiş. 2029'da 25 yıllık sigortalılık süresini dolduracağını hesaplayan okur, bu tarihte maaş ve ikramiye almadan emekli olup olamayacağını soruyor.
Okur, çalışma hayatına 2004'te başladığı için ikinci gruba giriyor. Bu durumda kendisi için 25 tam hizmet yılı ve 60 yaş şartı geçerli. 2029'da dolacak olan 25 yıllık sigortalılık süresi, aylık bağlanması için yeterli değil. Okurun primleri tam ödenmiş 25 tam hizmet yılını tamamlaması gerekiyor. Bu süreye işçilik günleri, varsa borçlanılan askerlik süresi ve memurluk dönemi birlikte ekleniyor. Hem 25 yıl hem de 60 yaş tamamlandığında emekli aylığı bağlanıyor ve ikramiye ödeniyor.
Hizmet yılını dolduran memur istifa edebilir mi?
Cevap evet. Memurların emekliliği hizmet ve yaş şartlarının birlikte tamamlanmasıyla mümkün oluyor. Gerekli hizmet yılını dolduran bir memur, mevzuata uygun şekilde istifa ederek emeklilik yaşını hiçbir statüde çalışmadan bekleyebiliyor. Bu durumda istifa tarihinde herhangi bir ödeme yapılmıyor. Yaş şartı tamamlandığında emeklilik başvurusu yapılıyor; başvurunun ardından aylık bağlanıyor ve emekli ikramiyesi ödeniyor.
İstifa sonrası yeniden çalışırsanız dikkat
Ancak burada önemli bir ayrıntı var. İstifa edip yaş bekleyen eski memur, bu süre içinde yeniden işçi ya da esnaf olarak çalışmaya başlarsa 2829 sayılı Kanun kapsamındaki "son 7 yıl" kuralı devreye giriyor. Bu kurala göre emekli aylığı, son 7 yıllık hizmet içinde en fazla hangi statüde çalışıldıysa o statüye göre bağlanıyor. Bu da emekli ikramiyesinin kaybedilmesi ya da aylığın farklı hesaplanması gibi sonuçlar doğurabiliyor. İstifa kararı vermeden önce e-Devlet'ten hizmet dökümünü kontrol etmek ve kurumun personel birimiyle görüşmek, ileride yaşanabilecek hak kayıplarının önüne geçiyor.
