Vergide Yeni Dönem! İstisna ve Muafiyetler Elden Geçiyor, 7/24 Yapay Zeka Geliyor

Vergi mükelleflerini yakından ilgilendiren yeni düzenlemeler 2027 Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı ile netleşti. Programa göre Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), yapay zeka teknolojisiyle çalışan ve mükelleflerin sorularını günün her saatinde yanıtlayacak bir dijital temsilci devreye alacak. Aynı belgede, vergi sistemi içindeki istisna, muafiyet ve indirimlerin gözden geçirileceği ve etkin olmayanların kaldırılacağı da yer alıyor. Yani bir yandan hizmet kolaylaşırken, diğer yandan bazı vergi avantajları tarihe karışabilir.

Dijital Mükellef Temsilcisi: "Yeni GİBİ" geliyor

Programda "Dijital Mükellef Temsilcisi Projesi (Yeni GİBİ)" adıyla yer alan uygulama, yapay zeka teknolojisi kullanılarak geliştirilecek ve 7 gün 24 saat çalışan özelleştirilmiş bir sohbet robotu olarak hizmet verecek. Vergi mevzuatının yapay zeka altyapısına entegrasyonu tamamlanarak sistem gib.gov.tr adresinde kullanıma açılacak. GİB'in mobil uygulaması GİBMOBİL'e de yapay zeka entegrasyonu yapılacak.

Bu sayede mükellefler, beyanname dönemlerinde ya da vergi borcu, muafiyet şartları, belge düzeni gibi konularda takıldıklarında vergi dairesine gitmeden veya çağrı merkezinde sıra beklemeden yanıt alabilecek. Özellikle küçük esnaf, kira geliri elde edenler ve ilk kez mükellef olacaklar için bu hizmetin önemli bir kolaylık sağlaması bekleniyor.

Vergi dairelerinde kağıt dönemi sona eriyor

Programa göre vergi dairelerinde düzenlenen belgelerin elektronik ortama taşınmasına devam edilecek. Tebligat süreçleri de etkinleştirilerek bu işlemlerin elektronik ortamda yapılması için çalışmalar sürdürülecek. Mükelleflere sunulan hizmetlerde yeni nesil iletişim kanalları kullanılarak 7/24 gerçek zamanlı hizmet verilmesi hedefleniyor. Vergi sisteminde dijital dönüşüme daha hızlı uyum sağlanması ve risklere karşı önlemlerin çabuk alınabilmesi için fiziki, beşeri ve teknolojik altyapının da geliştirileceği belirtiliyor.

Etkin olmayan istisna ve muafiyetler kaldırılacak

Mükellefler açısından belki de en dikkat çekici madde, vergi harcamalarının gözden geçirilmesine ilişkin hüküm. Programda, etkin olmayan istisna, muafiyet ve indirimlerin kaldırılacağı açıkça ifade ediliyor. Hangi istisnaların bu kapsama gireceği henüz açıklanmadı; ancak bu tür düzenlemeler genellikle yasal değişiklik gerektirdiği için Meclis'e gelecek vergi paketleriyle şekillenmesi bekleniyor. İstisna ya da indirimden yararlanan mükelleflerin önümüzdeki dönemde mevzuattaki değişiklikleri yakından takip etmesi önem taşıyor.

Borçlu mükelleflere takip sıkılaşıyor

Programda borçlu mükelleflere yönelik takip işlemlerinin güçlendirileceği ve kamu alacaklarının Hazine'ye ulaşmasının hızlandırılacağı da yer alıyor. Kayıt dışılıkla mücadele, yapay zeka ve büyük veri gibi teknolojik imkanlarla desteklenen risk analizleri üzerinden yürütülecek. Bu da vergi borcunu uzun süre ödemeyenlerin, hesap ve taşınmaz bilgileri üzerinden daha hızlı tespit edilmesi anlamına geliyor.

Kamu harcamalarında da yapay zeka dönemi

Dijitalleşme yalnızca mükellef tarafıyla sınırlı kalmayacak. Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemi'nde yapay zeka destekli erken uyarı ve tahminleme altyapısı kurulacak, sistemin belediyelerde yaygınlaştırılması tamamlanacak. Kamu e-fatura uygulamasının kapsamı genişletilecek, Kamu Personel Ödeme Sistemi istihdam türü ve kurum bazında yaygınlaştırılacak. e-Tahsilat ve e-teminat uygulamaları da genişletilecek. Tasarruf tedbirlerine uyumun artırılması için risk esaslı izleme ve veri analitiğine dayalı denetimler sürecek.

Yapay zeka asistanı hangi konularda yardımcı olacak?

Dijital temsilcinin, vergi mevzuatının tamamıyla beslenen bir altyapı üzerinde çalışması planlanıyor. Bu sayede mükelleflerin beyanname verme tarihleri, ödeme süreleri, kira geliri ve değer artış kazancı gibi gelir türlerinin vergilendirilmesi, istisna tutarları ve belge düzeni gibi sık sorulan konularda anında yönlendirme alabilmesi hedefleniyor. Sistemin özellikle yoğun beyan dönemlerinde vergi dairelerindeki ve çağrı merkezindeki yükü azaltması, mükelleflerin zaman kaybını önlemesi bekleniyor.

Mükellefler neye hazırlanmalı?

Uzmanlar, dijitalleşen vergi sisteminde belgelerin düzenli tutulmasının ve e-Devlet ile GİB sistemlerindeki iletişim bilgilerinin güncel olmasının her zamankinden daha önemli hale geldiğini vurguluyor. Elektronik tebligatların süresinde takip edilmemesi, itiraz ve ödeme sürelerinin kaçırılmasına yol açabiliyor. Yapay zeka destekli asistan devreye girdiğinde de verdiği yanıtların bilgilendirme amaçlı olacağı, karmaşık durumlarda mali müşavir desteği almanın yine en güvenli yol olacağı hatırlatılıyor.