Memurun Yıllık İzni Hafta Sonunda Eriyor! İşçide Olmayan Kural Tartışılıyor

Memurların yıllık izin planlarken neden hep 5, 12 ya da 19 gün istediğini hiç merak ettiniz mi? Cevap, kamuda yıllardır sürdürülen bir uygulamada saklı: Memurun yıllık izni iş günü üzerinden değil, takvim günü üzerinden hesaplanıyor. Yani izin süresinin içine denk gelen cumartesi ve pazar günleri de yıllık izinden düşülüyor. Oysa aynı kurumda çalışan bir işçi için hafta sonları izinden sayılmıyor. Uzmanlar ise memurlar aleyhine olan bu uygulamanın açık bir yasal dayanağı bulunmadığına dikkat çekiyor.

Hafta sonları izinde nasıl eriyor?

Memurlar genellikle izinlerinin başlangıcını pazartesiye, bitişini cumaya denk getirmeye özen gösteriyor. Bunun nedeni, iki uçtaki hafta sonlarının izin hakkından düşülmemesini sağlamak. Bu yöntemle 5 gün izin alan memur 9 gün, 12 gün izin alan memur 16 gün, 19 gün izin alan memur ise 23 gün tatil yapabiliyor.

Ancak izin süresinin ortasına denk gelen hafta sonları kaçınılmaz olarak izin hakkından gidiyor. Örneğin 12 gün izin kullanan bir memurun 2 günü, 19 gün kullanan bir memurun ise 4 günü aslında zaten tatil olan cumartesi ve pazar günlerine harcanmış oluyor. Bu günler, yıllık izin hakkının içinde eriyip gidiyor.

Memurun izin hakkı ne kadar?

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 102'nci maddesine göre memurların yıllık izin süresi, hizmeti 1 yıldan 10 yıla kadar (10 yıl dahil) olanlar için 20 gün, hizmeti 10 yıldan fazla olanlar için 30 gün. Zorunlu hallerde bu sürelere gidiş ve dönüş için en çok ikişer gün eklenebiliyor.

Kanunun 103'üncü maddesine göre yıllık izinler amirin uygun bulacağı zamanlarda toptan ya da ihtiyaca göre kısım kısım kullanılabiliyor. Birbirini izleyen iki yılın izni bir arada verilebiliyor. Ancak cari yıl ile bir önceki yıl hariç, daha önceki yıllara ait kullanılmayan izin hakları düşüyor. Bu nedenle izinlerini biriktiren memurların, iki yıldan eski haklarını kaybetmemek için planlama yapması gerekiyor. Öğretmenler ise yaz tatili ve dinlenme tatillerinde izinli sayıldıkları için ayrıca yıllık izin kullanamıyor.

Kanunda hafta sonu kuralı var mı?

Kanunun 99'uncu maddesine göre memurların haftalık çalışma süresi, cumartesi ve pazar günleri tatil olmak üzere genel olarak 40 saat. Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun'da da hafta tatili düzenleniyor. Ancak ne Devlet Memurları Kanunu'nda ne de yıllık izne ilişkin genel tebliğlerde, izin gün sayısının iş günü olarak mı yoksa takvim günü olarak mı hesaplanacağına dair açık bir hüküm bulunuyor.

Uygulamanın dayanağı, kapatılan Devlet Personel Başkanlığı'nın 2016 yılında verdiği bir görüş. Bu görüşte yıllık izin süresi içinde kalan cumartesi ve pazar günlerinin yıllık izne dahil edileceği belirtilirken, izin süresine denk gelen ulusal bayram, genel tatil günleri ve mesai günlerine denk gelen idari izinlerin yıllık izinden düşülmeyeceği ifade edilmişti. Yani bayram ve idari izin günleri izinden sayılmazken, hafta sonları sayılıyor.

İşçide hafta sonu izinden sayılmıyor

İşçiler için durum farklı. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 56'ncı maddesinde, "Yıllık ücretli izin günlerinin hesabında izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz" hükmü yer alıyor. Bu sayede kamuda da özel sektörde de çalışan işçiler yıllık izinlerini iş günü hesabıyla kullanıyor. Aynı tarihler arasında izne çıkan bir memur 19 gün izin kullanmış sayılırken, aynı süreyi tatilde geçiren bir işçinin izninden yalnızca 15 gün düşülüyor.

Uzmanlar ne diyor?

Konuyu değerlendiren uzmanlar, memurların izin süresi içinde kalan cumartesi ve pazar günlerinin yıllık izne dahil edilmesinin yasal bir dayanaktan çok yerleşik bir teamül olarak uygulandığını vurguluyor. Cumartesi ve pazarın, tıpkı ulusal bayram, genel tatil ve idari izin günleri gibi mesai günü olmadığına dikkat çeken uzmanlara göre, bu günler arasında yapay bir ayrım yapılarak konunun çalışanlar aleyhine yorumlanması doğru değil. Uzmanlar, memurların yıllık izinlerinin de mesai günü esas alınarak verilmesinin önünde hukuki bir engel bulunmadığı görüşünde.

Memurlar izni nasıl planlamalı?

Mevcut uygulama değişmediği sürece memurların en avantajlı yöntemi, izinlerini pazartesi başlayıp cuma biten bloklar halinde planlamak. Bayram ve genel tatil günlerine bitişik izin almak da toplam tatil süresini uzatıyor; çünkü bu günler yıllık izinden düşülmüyor. Hizmeti 10 yılı aşan ve 30 gün izin hakkı olan memurlar ise izni iki ya da üç parçaya bölerek hafta sonu kaybını en aza indirebiliyor.