25 Yılı Doldurup İstifa Eden Memura Yaşsız Emeklilik Yolu! Şartı Belli

25 yıllık hizmetini doldurup emeklilik yaşını beklemek için görevinden istifa eden memurların sıkça sorduğu bir soru var: İstifadan sonra ağır bir hastalık ya da kaza nedeniyle çalışamaz hale gelirlerse yaşı beklemeden emekli olabilirler mi? Mevzuata göre cevap evet. Belirli şartları taşıyan eski memurlar, malullüklerini SGK Sağlık Kurulu kararıyla belgelemeleri halinde yaş şartı aranmadan malulen emekli olabiliyor. İşte 1999 sonrası memur olanlar için malulen emekliliğin tüm ayrıntıları.

Bu memurlar normalde ne zaman emekli oluyor?

8 Eylül 1999 öncesinde hiçbir statüde çalışması bulunmayan ve bu tarih ile 1 Ekim 2008 arasında memuriyete başlayanlar için emeklilik şartları 25 tam yıl fiili hizmet ve yaş şartından oluşuyor. Yaş şartı kadınlarda 58, erkeklerde 60. Bu kurallar 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu'nun 39'uncu maddesinde yer alıyor ve 5510 sayılı Kanun'un geçici 4'üncü maddesi uyarınca uygulanmaya devam ediyor.

Uygulamada 25 yılını dolduran pek çok memur, yaşını doldurmayı beklemek üzere görevinden istifa ediyor. Bu kişiler yaş şartını tamamladıklarında emekli aylığı bağlatabiliyor. Ancak bekleme döneminde sağlık durumları bozulursa farklı bir yol devreye giriyor.

İstifadan sonra malullük talep edilebilir mi?

Evet. İstifa ettikten sonra, yani aktif görevde değilken malul duruma düşen kişi, bu durumu sağlık kurulu raporuyla belgelemek kaydıyla malullük aylığı talebinde bulunabiliyor. Malullüğün nedeni de önemli değil. Görevle bağlantısı olmayan bir hastalık ya da kazadan kaynaklanan malullük, "adi malullük" kapsamında değerlendiriliyor.

Malullük aylığının şartları neler?

Malullükle ilgili kurallar 5434 sayılı Kanun'un 44, 53 ve 54'üncü maddelerinde düzenleniyor ve bu hükümler de 5510 sayılı Kanun'un geçici 4'üncü maddesine göre uygulanıyor. Buna göre:

Hizmet süresi: Adi malullük aylığı bağlanabilmesi için en az 10 tam yıl fiili hizmet bulunması gerekiyor. 10 yıldan az hizmeti olanlara malullük aylığı bağlanmıyor.

Yaş şartı: Malullük emekliliğinde yaş şartı aranmıyor.

Karar mercii: Görevde olmayan kişinin malul olup olmadığına Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulu karar veriyor.

Sağlık kurulu neye bakıyor?

Aktif görevde değilken malul olan kişide malullük artık yürütülen bir görevle ilişkilendirilmiyor. Bu nedenle değerlendirme yalnızca kişinin eski görevini yapıp yapamayacağı üzerinden yapılmıyor. Hem raporu düzenleyen hastane hem de SGK Sağlık Kurulu, kişinin genel olarak çalışabilecek durumda olup olmadığını ve çalışarak geçimini sağlayıp sağlayamayacağını inceleyerek karar veriyor. Yani malullük kararı için daha kapsamlı bir sağlık değerlendirmesi yapılıyor.

Aylık nasıl hesaplanıyor?

Adi malullük aylığına ayrıca bir oran ilavesi yapılmıyor. Aylık ve emekli ikramiyesi kişinin fiili hizmet süresi üzerinden hesaplanıyor. Dolayısıyla adi malullük aylığı ile istekle emeklilikte bağlanan aylık aynı esaslara göre belirleniyor. Aradaki fark, malullükte yaş şartının aranmaması. Hizmet fazlalığı, intibak dereceleri ve ek göstergenin yüksekliği gibi unsurlar da aylık tutarını etkiliyor. 25 yıl hizmeti olan biri için bu, yaş şartını beklemeden emekli aylığı ve ikramiyesini alabilmek anlamına geliyor.

İstifadan sonra başka işte çalışanlar dikkat

Bu noktada kişinin istifadan sonraki çalışma durumu belirleyici oluyor. İstifadan sonra 4/a (SSK) ya da 4/b (Bağ-Kur) kapsamında çalışmıyorken malul olan kişi, memuriyet statüsü üzerinden malullük aylığı talep edebiliyor.

Ancak istifadan sonra sigortalı ya da Bağ-Kur'lu olarak çalışırken malul olan kişi için memuriyet statüsü üzerinden işlem yapılmıyor. Bu durumda talep, 2829 sayılı Kanun'un 8'inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince son çalışılan statüye göre değerlendiriliyor. Bu da aylığın SSK ya da Bağ-Kur kurallarına göre bağlanması, dolayısıyla tutarın ve şartların farklılaşması anlamına geliyor.

Kısacası

5434 sayılı Kanun'a tabi hizmeti olup 25 yılı doldurduktan sonra istifa eden kişi, istifadan sonra başka bir statüde çalışmıyorken malul duruma düşerse malullük aylığı talep edebilir. Bunun için en az 10 tam yıl fiili hizmetinin bulunması ve malullüğün SGK Sağlık Kurulu kararıyla tespit edilmesi gerekiyor. Bu durumda yaş şartı aranmıyor ve aylık, istekle emeklilikteki esaslara göre hizmet süresi üzerinden bağlanıyor. Başvuru için SGK il müdürlüklerine ya da sosyal güvenlik merkezlerine dilekçe ve sağlık raporuyla başvurulması gerekiyor.