Düğün Altınıyla Araba Alanlar Dikkat! Yargıtay Bileziklerin İadesine Hükmetti

Düğünde takılan altınlarla araba almayı planlayan çiftleri ilgilendiren emsal niteliğinde bir karar çıktı. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, araba almak için bozdurulan kadına ait bileziklerin, eşin bunların geri verilmemek üzere kendisine bağışlandığını ispatlayamaması halinde kadına iade edilmesi gerektiğine hükmetti. Böylece "kendi rızasıyla verdi" savunması, kanıtlanamadığı sürece boşanmada ziynet iadesinin önünde engel olmaktan çıktı.

Karar, altının hem birikim aracı hem de düğün geleneklerinin vazgeçilmez parçası olduğu Türkiye'de milyonlarca aileyi yakından ilgilendiriyor. Çünkü evliliğin ilk yıllarında düğün takılarının ev, araba ya da borç ödemesi için bozdurulması oldukça yaygın bir uygulama.

Dava nasıl başladı?

Bir süredir geçimsizlik yaşayan çift boşanmak için aile mahkemesine başvurdu. Kadın, eşinin "araba alacağız" diyerek aldığı bileziklerin iadesini de talep etti. Kadının iddiasına göre eşi, altınların bir kısmını borçlarını ödemek ve evin geçimini sağlamak için, bir kısmıyla da araba almak için kullandı ve aldığı otomobili kendi adına tescil ettirdi. Kalan ziynetleri ise "Eve geç geliyoruz, hırsız girer" diyerek kendi annesinin evine götürdü.

Erkek ise savunmasında, kadının ısrarı üzerine bilezikleri bozdurup araba aldıklarını, aracın alınmasını bizzat kadının istediğini ve kendisine motosikletini sattıranın da eşi olduğunu öne sürdü.

İlk derece ve istinaf ne dedi?

Aile mahkemesi, her biri 15'er gram olan 7 adet 22 ayar bileziğin kadına aynen iadesine, bunun mümkün olmaması halinde bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle ödenmesine karar verdi. Ancak bölge adliye mahkemesi bu kararı değiştirdi. İstinaf mahkemesi, bileziklerin kadın tarafından isteyerek ve geri alınmamak üzere verildiğini kabul ederek bilezikler yönünden talebi reddetti. Buna karşılık 22 adet çeyrek altının kadına iadesine hükmetti.

Yargıtay: İspat yükü erkekte

Kadının avukatının temyizi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, Türk Medeni Kanunu'na göre taraflardan her birinin hakkını dayandırdığı olguları ispatla yükümlü olduğunu hatırlattı. Kararda, hayat deneylerine göre olağan olanın altınların kadının üzerinde ya da evde saklanması olduğu vurgulandı.

Yüksek Mahkeme, 7 bileziğin araba alımında kullanıldığının erkeğin kendi ikrarı ve ilgili iş yerinden gelen belgeyle sabit olduğunu belirtti. Kararda, erkeğin bu bileziklerin geri verilmemek üzere kendisine verildiğini ispat yükü altında olduğu, bunu kanıtlayamadığı ifade edildi. Bu nedenle istinaf mahkemesinin bilezikler yönünden ret kararı vermesi doğru bulunmadı ve karar bozuldu.

Kararda dikkat çeken bir diğer nokta da ziynet eşyasının niteliğine ilişkin değerlendirme oldu. Yargıtay, bileziklerin kolayca saklanabilen, taşınabilen ve götürülebilen türden eşyalar olduğuna dikkat çekti. Kadının bunları önceden götürmesinin ya da gizlemesinin her zaman mümkün olduğunu, ancak bu dosyada bileziklerin araba alımında kullanıldığının açıkça ortaya konduğunu vurguladı. Bu tespit, erkeğin bilezikleri "kadın kendisi götürdü" şeklinde bir savunmayla geri vermekten kurtulamayacağını gösteriyor.

Ziynet eşyası kimin?

Yerleşik Yargıtay içtihatlarına göre düğünde kadına takılan ziynet eşyaları, kimin tarafından takıldığına bakılmaksızın kural olarak kadının kişisel malı sayılıyor. Erkeğe takılan ve erkeğe özgü olan takılar ise erkeğe ait kabul ediliyor. Kadının ziynetleri eşi tarafından bozdurulup harcandığında, erkek bunların geri verilmemek üzere bağışlandığını ispatlayamazsa iade etmekle yükümlü oluyor.

Çiftler nelere dikkat etmeli?

Hukukçular, düğün altınlarının ortak bir amaç için bozdurulması durumunda tarafların bunu yazılı hale getirmesinin ileride yaşanabilecek anlaşmazlıkların önüne geçebileceğini belirtiyor. Altınlarla alınan araç ya da evin kimin adına tescil edildiği de önem taşıyor. Ziynetin satıldığına dair kuyumcu fişi, banka dekontu ve alınan malın faturası gibi belgeler, olası bir davada belirleyici delil niteliği taşıyabiliyor.

Altın fiyatlarının son yıllarda katlanarak artması, ziynet davalarındaki tutarları da büyüttü. 15 gramlık 7 bileziğin toplam ağırlığı 105 gram ediyor; bu da güncel fiyatlarla yüz binlerce liralık bir değere karşılık geliyor. Bu nedenle Yargıtay'ın kararı, benzer davalarda hem kadınlar hem de erkekler açısından yol gösterici olacak.