İşsizlik Maaşında Hesap Değişiyor! İki İşte Çalışana Daha Fazla Ödeme

Aynı anda iki ayrı işyerinde çalışıp işini kaybedenlerin işsizlik maaşında hesap değişiyor. Kamu Denetçiliği Kurumu'nun (KDK) verdiği tavsiye kararının ardından Türkiye İş Kurumu (İŞKUR), işsizlik ödeneği genelgesinde değişiklik yapmak için çalışma başlattı. Karara göre iki işyerinden bildirilen kazançların ortalaması alınarak yapılan hesaplama yerine, kazançların aylık toplamı esas alınacak. Böylece bu durumdaki çalışanlar, tavanı aşmamak kaydıyla daha yüksek işsizlik ödeneği alabilecek.

Düzenleme, özellikle yarı zamanlı ya da vardiyalı olarak iki farklı işte çalışan, her iki işyerinden de prim ödenen işçileri doğrudan ilgilendiriyor.

Şikâyet nasıl başladı?

İki ayrı işyerinde eş zamanlı çalışan bir işçi, her iki işyerinden elde ettiği kazançlar üzerinden SGK'ya prim bildirimi yapılmasına rağmen işsizlik ödeneğinin toplam kazanç yerine aritmetik ortalama üzerinden hesaplandığını fark etti. Ödeneğinin toplam kazancı üzerinden yeniden hesaplanması için Kamu Denetçiliği Kurumu'na başvurdu.

Başvuruyu inceleyen KDK, her biri üzerinden işsizlik sigortası primi ödenen kazançların toplamının, kanunda açıkça öngörülmeyen bir yöntemle ortalamasının alınarak azaltıldığını tespit etti. Kurum, bu uygulamanın işsizlik nedeniyle ortaya çıkan gelir kaybının telafi düzeyini daha da düşürdüğünü ve işsizlik sigortasının amacı, sosyal güvenlik hakkı ve hakkaniyet ilkeleriyle bağdaşmadığını belirtti.

KDK'dan "yeniden hesaplayın" kararı

Kamu Başdenetçisi Mehmet Akarca imzasıyla verilen kararda, başvuranın işsizlik ödeneğinin son dört aylık dönemde aynı aylarda iki işyerinden bildirilen prime esas kazançların aylık toplamı esas alınarak yeniden hesaplanması istendi. Bu hesaplama yapılırken aynı aylara ait prim ödeme gün sayılarının mükerrer şekilde toplanmaması ve 4447 sayılı Kanun'un 50'nci maddesindeki sınırların aşılmaması gerektiği vurgulandı. Fark tutarı varsa başvurana ödenmesi yönünde İŞKUR Genel Müdürlüğü'ne tavsiye kararı verildi. İŞKUR'un karar doğrultusunda işçiye hakkını verdiği ve genelgede değişiklik için çalışma başlattığı bildirildi.

İşsizlik maaşı kimlere veriliyor?

İşsizlik maaşı alabilmek için yalnızca işsiz kalmak yetmiyor. İş sözleşmesinin çalışanın kendi istek ve kusuru dışında sona ermiş olması temel şart. Bunun yanında işten ayrılmadan önceki son 120 gün boyunca kesintisiz sigortalı çalışmış olmak ve son üç yıl içinde en az 600 gün işsizlik sigortası primi ödemiş olmak gerekiyor.

Ne kadar ödeniyor, ne kadar sürüyor?

Günlük işsizlik ödeneği, son dört aylık prime esas kazanca göre hesaplanan günlük ortalama brüt kazancın yüzde 40'ı olarak belirleniyor. Ancak aylık ödeme brüt asgari ücretin yüzde 80'ini geçemiyor. Bu nedenle önceki maaş yükseldikçe ödenek sınırsız artmıyor; iki işyerinden toplanan kazançlarda da bu tavan geçerli olacak.

Ödeme süresi, son üç yılda ödenen prim gününe göre değişiyor:

• 600 gün primi olanlara 180 gün (6 ay),
• 900 gün primi olanlara 240 gün (8 ay),
• 1.080 gün primi olanlara 300 gün (10 ay) işsizlik ödeneği veriliyor.

Bir örnekle fark ne olur?

Uygulamanın etkisini basit bir örnekle anlatmak mümkün. İki ayrı işyerinde yarı zamanlı çalışan ve her iki işten benzer tutarlarda brüt kazanç elde eden bir işçinin ödeneği eski yöntemde iki kazancın ortalamasına göre hesaplandığında, işsizlik maaşı tek bir işin kazancı üzerinden hesaplanmış gibi oluyordu. Yeni yaklaşımda ise iki kazancın aylık toplamı esas alınacağı için hesaplamaya giren tutar yaklaşık iki katına çıkıyor. Elbette bu durumda da aylık ödeme, brüt asgari ücretin yüzde 80'i olan yasal tavanı aşamayacak.

30 gün kuralına dikkat

İş sözleşmesi sona erenlerin, fesih tarihini izleyen günden itibaren 30 gün içinde İŞKUR'a başvurması gerekiyor. Başvuru şahsen ya da elektronik ortamda yapılabiliyor. 30 günlük süre geçtikten sonra da başvuru yapılabiliyor; ancak geçerli bir mazeret yoksa gecikilen gün sayısı toplam ödeme süresinden düşülüyor. Yani 10 aylık hak kazanmış bir çalışan geç başvurursa, gecikme kadar ödemeden mahrum kalabiliyor.

Uzmanlar, iki işte birden çalışıp işini kaybedenlerin ödenek tutarını kontrol etmesini ve hesaplamada ortalama alındığını düşünüyorlarsa İŞKUR'a başvurarak yeniden hesaplama talep etmesini öneriyor.