BES'te 3 Yıllık Yol Haritası! Katılımcıya Yeni Fon Seçenekleri ve Kesinti Kolaylığı

Emeklilik için ek birikim yapan milyonlarca kişiyi ilgilendiren Bireysel Emeklilik Sistemi'nde (BES) önümüzdeki üç yılın yol haritası belli oldu. 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi'nde yer alan hedeflere göre sistemdeki fonlar yeniden tasarlanacak, Otomatik Katılım Sistemi'nde (OKS) seçenekler artırılacak ve kesintiler sadeleştirilecek. Katılımcı sayısının da 2029'a kadar 20 milyona çıkarılması hedefleniyor.

Ödenek 3 yılda 167 milyar liraya çıkıyor

Bütçe teklifinden derlenen bilgilere göre BES devlet katkısını da kapsayan Finansal Sistemin Geliştirilmesi ve Sigortacılık Programı'nın ödeneği bu yıl 103 milyar 765 milyon lira oldu. Bu tutarın gelecek yıl 126 milyar 655 milyon liraya çıkarılması planlanıyor. Ödeneğin 2028'de 147 milyar 807 milyon liraya, 2029'da ise 167 milyar 22 milyon liraya yükselmesi öngörülüyor.

Katılımcı sayısında 20 milyon hedefi

Bütçe teklifine göre BES katılımcı sayısının 2026 yılı sonunda 18 milyon 400 bine, 2027'de ise 19 milyona ulaşması bekleniyor. Katılımcı sayısının 2028'de 19 milyon 500 bine, 2029'da 20 milyona çıkarılması hedefleniyor. Son dönemde 18 yaş altı çocuklar adına açılan BES hesaplarındaki hızlı artış da bu hedefe katkı sağlıyor.

Standart fonlar yeniden tasarlanacak

Planlamalar kapsamında yurt içi tasarrufların artırılması amacıyla finansal okuryazarlığın yaygınlaştırılması ve uzun vadeli tasarruf araçlarının geliştirilmesi hedefleniyor. BES'teki standart emeklilik yatırım fonları, katılımcıların birikimleri için daha fazla katma değer üretecek şekilde yeniden tasarlanacak. Bu adım, uzun yıllardır sistemde olan ancak fon dağılımını hiç değiştirmeyen katılımcıların getirilerini doğrudan etkileyebilecek.

OKS'de fon çeşitliliği artıyor, kesintiler sadeleşiyor

Çalışanların maaşından otomatik kesintiyle dahil edildiği Otomatik Katılım Sistemi'nde de değişiklik yapılacak. OKS'de fon çeşitliliği, katılımcıların farklı risk algıları ve tercihleri dikkate alınarak artırılacak. Kesintilerin sadeleştirilmesine yönelik düzenlemeler de yapılacak. Böylece sistemin cazibesinin artırılması, fon büyüklüğünün ve katılımcı sayısının yükseltilmesi amaçlanıyor. OKS'de bugün en sık karşılaşılan sorunlardan biri, çalışanların sistemden cayma oranının yüksek olması. Daha esnek fon seçenekleri ve sade bir kesinti yapısının bu oranı düşürmesi bekleniyor.

Birikimli hayat sigortaları yaygınlaşacak

Yeni dönem planlamalarında yatırım fonlu ve birikimli hayat sigortalarının da yaygınlaştırılması hedefleniyor. Bu ürünler, hem hayat sigortası teminatı hem de birikim imkanı sunduğu için uzun vadeli tasarruf yapmak isteyenlere alternatif oluşturuyor.

BES'te devlet katkısı nasıl işliyor?

BES'e katılan kişilerin ödediği katkı payının yüzde 30'u oranında devlet katkısı hesaba ekleniyor. Bu katkının yıllık bir üst sınırı bulunuyor ve sınır, her yıl brüt asgari ücrete bağlı olarak güncelleniyor. Devlet katkısının tamamına hak kazanmak için sistemde en az 10 yıl kalmak ve 56 yaşını doldurmak gerekiyor. Daha erken ayrılanlar, sistemde kaldıkları süreye göre devlet katkısının belirli bir kısmını alabiliyor. 3 yıldan önce ayrılanlar ise devlet katkısı alamıyor.

BES'ten ayrılırken vergi kesintisi

Sistemden ayrılan katılımcıların birikimlerinin getirisi üzerinden, sistemde kaldıkları süreye ve yaşa göre farklı oranlarda stopaj kesintisi yapılıyor. 10 yılını doldurup 56 yaşında emekliliğe hak kazananlar en düşük oranla vergilendiriliyor. Daha erken ayrılanların getirilerinden ise daha yüksek oranda kesinti yapılıyor. Bu nedenle uzmanlar, acil nakit ihtiyacı için BES'i bozmak yerine farklı seçeneklerin değerlendirilmesini tavsiye ediyor. Bazı şirketler, katılımcılara birikimleri üzerinden kredi kullanma imkanı da sunuyor.

Emekliler için BES mantıklı mı?

Emeklilik sonrası gelirin düşmesi, pek çok çalışanı ek birikim yapmaya yönlendiriyor. Uzmanlar, BES'in uzun vadeli düşünenler için devlet katkısı sayesinde avantajlı bir araç olduğunu, ancak fon seçiminin düzenli olarak gözden geçirilmesi gerektiğini vurguluyor. Fon dağılımını yılda belirli sayıda ücretsiz değiştirme hakkı bulunduğundan, katılımcıların piyasa koşullarına göre birikimlerini altın, hisse, borçlanma araçları gibi farklı fonlar arasında dağıtması öneriliyor.