Refah Payında Hane Formülü! Kirada Oturan ve Engelli Yakını Olana Fazla Zam
Emekliye verilecek refah payında yaşın yanında hane geliri, kira durumu, evdeki işsiz ve engelli bireyler gibi kriterlerin de dikkate alınması gündemde. Ocak artışının yüzde 20-25'e yaklaşabileceği konuşuluyor.
Emeklilere ocak ayında yapılacak artışa ilişkin formül arayışı sürerken, masadaki seçeneklerden birinin "hane bazlı" bir refah payı olduğu ortaya çıktı. Buna göre emekliye verilecek ilave artışta sadece yaş değil; hanedeki toplam gelir, evde çalışan ya da işsiz kişi bulunup bulunmadığı, ailede engelli birey olup olmadığı ve emeklinin kirada oturup oturmadığı gibi kriterler de dikkate alınabilecek. Konuşulan senaryolar hayata geçerse emeklilerin ocak artışı yüzde 20-25 bandına yaklaşabilecek.
Enflasyon farkı yüzde 10 civarında bekleniyor
Temmuz-Aralık 2026 dönemi için emeklilerin yaklaşık yüzde 10 civarında enflasyon farkı alması bekleniyor. Bu artışla en düşük emekli aylığının 26 bin liraya yakın bir seviyeye çıkacağı öngörülüyordu. Ancak hükümetin emeklilere yönelik bir iyileştirme sinyali vermesiyle hesaplar değişti. Yüzde 10'luk enflasyon farkının üzerine, emekli düzenlemesiyle kademeli olarak 10-15 puanlık bir refah payı eklenmesi halinde ocak artışının yüzde 20-25'e ulaşabileceği konuşuluyor.
Yaş tek kriter olmayacak
Refah payında 60 ya da 65 yaş ve üzerindeki emeklilere daha yüksek artış yapılması öngörülüyor. Ancak yaşın tek başına belirleyici olmaması planlanıyor. Değerlendirmede şu kriterlerin de göz önünde bulundurulması gündemde:
- Hanedeki toplam gelir
- Evde çalışan ya da işsiz kişi bulunup bulunmadığı
- Ailede engelli birey olup olmadığı
- Emeklinin kirada oturup oturmadığı
Bu yaklaşımla, tek geliri emekli aylığı olan, kirada oturan ve bakmakla yükümlü olduğu bir engelli yakını bulunan bir emekliye, birden fazla evi ve kira geliri olan bir emekliden daha yüksek destek verilmesi hedefleniyor. Formülün hangi oranlarla uygulanacağı ise henüz kesinleşmiş değil.
Kök maaşa seyyanen artış da masada
En düşük emekli aylıklarında kalıcı bir artış beklentisi de bulunuyor. Şu anda en düşük aylığın altında kalan emeklilerin aylıkları her zam döneminde Hazine desteğiyle tamamlanıyor. Konuşulan seçeneklerden birine göre, bu tamamlama yerine kök maaşları yukarı taşıyacak seyyanen bir artış yapılabilecek. Böylece emeklinin aylığı, gelecekteki zamlarda da daha yüksek bir taban üzerinden hesaplanacak.
Vatandaşlık maaşı senaryosunda zam yüzde 30'u bulabilir
Kamuoyunda "vatandaşlık maaşı" olarak bilinen ve GETAD olarak anılan destek modelinin de iyileştirmede kullanılması bekleniyor. Bu senaryoda emeklilerin toplam artışının yüzde 30'a kadar çıkabileceği ifade ediliyor. Modelde bölgeye ve ihtiyaçlara göre farklı desteklerden yararlanılması planlanıyor.
Bölgesel kira ve ısınma gideri de hesaba girebilir
Gündemdeki bir diğer başlık, bölgesel farklılıkların desteklere yansıtılması. Buna göre bölgesel kira seviyesi ve iklime bağlı ısınma gideri gibi kalemlerin de emeklilere verilecek vatandaşlık maaşında dikkate alınması öngörülüyor. Bu yaklaşım hayata geçerse, kışın uzun ve sert geçtiği Van, Erzurum, Kars, Ağrı gibi Doğu Anadolu illerinde yaşayan emekliler, yüksek ısınma maliyetleri nedeniyle daha fazla destek alabilecek.
Hangi emekli ne kadar etkilenir?
Hane bazlı bir modelin uygulanması halinde, tek başına yaşayan ve geliri yalnızca emekli aylığından ibaret olan emeklilerin daha fazla avantaj sağlaması bekleniyor. Buna karşılık eşi de çalışan ya da emekli olan, kira geliri bulunan hanelerde ilave artışın daha sınırlı kalabileceği konuşuluyor. Uzmanlar, böyle bir sistemin hayata geçmesi için e-Devlet'teki hane, tapu ve gelir kayıtlarının birleştirilerek kullanılacağını, emeklilerin ayrıca başvuru yapmasına gerek kalmayabileceğini belirtiyor.
Kesin karar ne zaman?
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, emeklilere yönelik yasal düzenlemenin Meclis'in takdiriyle yıl sonuna kadar hayata geçirilmesini umduklarını açıklamıştı. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan da müjdenin Cumhurbaşkanı tarafından duyurulacağını belirtmişti. Dolayısıyla yukarıdaki formüllerin hangisinin, hangi oranlarla uygulanacağı ancak kanun teklifinin Meclis'e gelmesiyle netleşecek. Emeklilerin bu süreçte resmi açıklamaları takip etmesi, sosyal medyada dolaşan kesinleşmiş rakam iddialarına itibar etmemesi öneriliyor.
