Vekalet Eden Memurun Maaşından Vergi Kesilir mi? Hangi Ödeme Vergili?

Kamuda bir müdür izne çıktığında, geçici göreve gittiğinde ya da görevden uzaklaştırıldığında yerine çoğu zaman kurum içinden bir memur vekil olarak görevlendiriliyor. Vekalet eden memur, bu süre boyunca hem kendi işini hem de vekalet ettiği kadronun sorumluluğunu üstleniyor ve bunun karşılığında ek ödeme alıyor. Memurların en çok merak ettiği konulardan biri ise bu ödemelerden vergi kesilip kesilmediği. Mevzuata göre cevap, ödemenin türüne göre değişiyor: Bazı kalemler hem gelir vergisine hem damga vergisine tabiyken, bazılarından yalnızca damga vergisi kesiliyor.

Vekalet hangi durumlarda veriliyor?

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 86. maddesine göre, memurların kanuni izin, geçici görev, disiplin cezası uygulaması ya da görevden uzaklaştırma gibi nedenlerle işlerinden geçici olarak ayrılmaları halinde yerlerine kurum içinden, diğer kurumlardan veya açıktan vekil atanabiliyor. Vekalet ödemelerinin yapılabilmesi için vekaletin bu maddeye dayanılarak verildiğinin onayda açıkça belirtilmesi gerekiyor.

Vekalet aylığı ne kadar?

Kanunun 175. maddesine göre bir göreve vekaleten atanan memura, vekalet edilen görevin kadro derecesinin birinci kademesinin üçte biri tutarında vekalet aylığı ödeniyor. Açıktan vekil atananlara ise bu tutarın üçte ikisi veriliyor. Bulunduğu yerden başka bir yerdeki göreve vekaleten atananlar için ayrıca Harcırah Kanunu'nun geçici göreve ilişkin hükümleri uygulanıyor; yani bu kişiler gündelik ve yol giderlerini de alabiliyor.

Ek ödeme ve tazminat farkı şartları

Vekalet aylığının yanı sıra, vekalet edilen kadronun ek ödemesi ve zam-tazminatları memurun kendi kadrosundakinden yüksekse, aradaki fark da ödeniyor. Ancak bu farkın alınabilmesi için üç şart bir arada aranıyor:

Onay: Vekaletin 657 sayılı Kanun'un 86. maddesine dayanılarak yapıldığının onayda belirtilmesi.
Yetkili makam: Cumhurbaşkanınca atama yapılan kadrolar için ilgili bakan, diğer kadrolar için asıl atamaya yetkili amir tarafından verilmesi.
Asalet şartları: Vekilin, o kadroya asaleten atanmada aranan tüm şartları taşıması. Sınavla atanan kadrolarda bu sınava girme hakkının elde edilmiş olması da bu şartlara dahil.

Fark ödemeleri, vekalet görevine başlanılan tarihten itibaren ve görev fiilen yapıldığı sürece ödeniyor. Ancak yıllık izin, mazeret izni, hastalık ve refakat izni, geçici görev, hizmet içi eğitim, seminer ve kurs gibi nedenlerle görevinden ayrılan bir memura vekalet edenlere ek ödeme farkı ödenmiyor.

Hangi ödemeden hangi vergi kesiliyor?

Mevzuattaki düzenlemeler bir arada değerlendirildiğinde tablo netleşiyor:

Vekalet aylığı ve zam farkı: Gelir vergisi ve damga vergisine tabi.
Özel hizmet tazminatı farkı: 657 sayılı Kanun'un 152. maddesi kapsamındaki tazminatlar damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi değil; dolayısıyla yalnızca damga vergisi kesiliyor.
Ek ödeme farkı: 375 sayılı KHK'nin ek 9. maddesi uyarınca yapılan ek ödeme de damga vergisi dışında vergiye tabi tutulmuyor; bu farktan da yalnızca damga vergisi kesiliyor.

Zam ve tazminatlara ilişkin Bakanlar Kurulu Kararı'nda da, I sayılı cetveldeki zamlardan gelir ve damga vergisi kesileceği, II ve III sayılı cetvellerdeki tazminatların ise damga vergisi hariç vergiye tabi olmayacağı hükme bağlanmış durumda.

Memurlar neye dikkat etmeli?

Vekalet görevlendirmesi yapılan memurların, görevlendirme onayında 86. madde atfının bulunup bulunmadığını kontrol etmesi öneriliyor. Bu ibare yoksa ek ödeme ve tazminat farkları ödenmeyebiliyor. Ayrıca vekalet edilen kadronun asalet şartlarını taşımayan memurlar yalnızca vekalet aylığını alabiliyor, fark ödemelerinden yararlanamıyor. Maaş bordrosunda vekalet kalemlerinin ayrı ayrı gösterildiğini ve vergi kesintilerinin yukarıdaki kurallara uygun yapıldığını kontrol etmek, olası hatalı kesintilerin önüne geçiyor. Hatalı kesinti fark edildiğinde, kurumun strateji geliştirme ya da mutemetlik birimine dilekçeyle başvurularak düzeltme talep edilebiliyor.