Çiftçiye Yüzde 75'e Varan Hibe! Kırsal Destekte 113,9 Milyar Lira Dağıtıldı

Köyde üretim yapan çiftçiler, kırsalda iş kurmak isteyen gençler ve kadın girişimciler için devlet destekleri büyümeye devam ediyor. 2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'nda yer alan verilere göre, Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı (KKYDP) kapsamında 2006-2026 döneminde toplam 113,9 milyar lira hibe verildi. Bu hibelerle 181,4 milyar liralık yatırım hayata geçirildi ve 131 bin 154 kişiye istihdam sağlandı. Avrupa Birliği fonlarıyla yürütülen IPARD Programı'nda ise yatırım tutarının yüzde 75'ine kadar hibe verilebiliyor.

KKYDP ile neler destekleniyor?

2006 yılından bu yana uygulanan KKYDP, bitkisel üretim, hayvancılık ve su ürünleri üretiminin artırılmasına yönelik yatırımları kapsıyor. Program çerçevesinde tarımsal amaçlı örgütler bünyesinde ortak makine parklarının kurulması ve akıllı tarım teknolojilerinin kullanımı da destekleniyor. Verilere göre 2006-2026 döneminde 299 bin 320 makine ve ekipman alımına, 23 bin 738 tarımsal ekonomik ve altyapı yatırım projesine hibe sağlandı.

Makine-ekipman hibeleri, özellikle küçük ve orta ölçekli çiftçilerin traktör ekipmanı, sulama sistemi, süt sağım ünitesi, balya makinesi ve benzeri araçlara daha düşük maliyetle ulaşmasını sağlıyor. Altyapı projeleri ise soğuk hava deposu, paketleme tesisi, kurutma ünitesi ve hayvancılık işletmelerinin modernizasyonu gibi yatırımları kapsıyor.

IPARD artık 81 ilde

Avrupa Birliği'nin katılım öncesi kırsal kalkınma fonlarından yararlanılarak yürütülen IPARD Programı, tarım ürünlerinin üretimi, işlenmesi ve pazarlanmasına yönelik altyapı yatırımları ile modernizasyon çalışmalarını destekliyor. Yenilenebilir enerji, kırsal turizm ve zanaatkârlık gibi tarım dışı alanlardaki projeler de hibe kapsamında yer alıyor. 2011 yılında 42 ilde başlayan program, 2024'ten itibaren Türkiye'nin tüm illerinde uygulanıyor. Bu da Van dahil doğu illerindeki üreticilerin de IPARD hibelerine başvurabildiği anlamına geliyor.

Programda gerçek ve tüzel kişiler ile üretici örgütlerine, projenin kapsamına göre yüzde 50 ile yüzde 75 arasında hibe veriliyor. Yani 1 milyon liralık bir yatırım projesinde, hibe oranına bağlı olarak 500 bin lira ile 750 bin lira arasındaki kısım geri ödemesiz destek olarak karşılanabiliyor; geri kalan kısım ise yatırımcının öz kaynağıyla finanse ediliyor.

2,4 milyar avro hibe, 107 bin istihdam

Program verilerine göre ağustos ayı itibarıyla IPARD kapsamında sağlanan toplam hibe 2,4 milyar avroya ulaştı. Bu döneme kadar 26 bin 965 proje tamamlandı, 1.345 projenin çalışmaları ise sürüyor. Program kapsamında 14 bin 640 genç yatırımcı ve 7 bin 368 kadın yatırımcı desteklendi. IPARD aracılığıyla oluşturulan toplam istihdam 107 bin 77 kişiye ulaştı.

Genç ve kadın yatırımcıların sayısındaki artış, programın yalnızca mevcut çiftçilere değil, kırsalda yeni bir iş kurmak isteyenlere de kapı açtığını gösteriyor. Arıcılık, seracılık, süt ürünleri işleme ve kırsal turizm gibi alanlar, son yıllarda genç girişimcilerin en çok tercih ettiği proje konuları arasında yer alıyor.

Amaç kırsalda kalıcılık

Hibe programlarının temel hedefi, kırsal alanlarda gelir düzeyini yükseltmek, mikro, küçük ve orta ölçekli işletmeleri güçlendirmek ve ekonomik faaliyetleri çeşitlendirerek köyden kente göçü azaltmak. Ulusal Kırsal Kalkınma Stratejisi ve Ortak Tarım Politikası çerçevesinde programların daha etkin uygulanmasına yönelik çalışmaların sürdüğü belirtiliyor.

Hibeye nasıl başvurulur?

KKYDP başvuruları, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın il ve ilçe müdürlükleri aracılığıyla, her yıl yayımlanan uygulama rehberi ve tebliğde belirtilen tarihlerde alınıyor. IPARD başvuruları ise Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu'nun (TKDK) il koordinatörlükleri üzerinden, açılan başvuru çağrı ilanlarına göre yapılıyor. Başvuru yapmak isteyen üreticilerin çiftçi kayıt sistemine kayıtlı olması, iş planı ve proje dosyası hazırlaması ve öz katkı payını karşılayabileceğini göstermesi gerekiyor. Uzmanlar, hibe çağrıları açılmadan önce proje fikrinin netleştirilmesini ve fizibilite çalışmasının yapılmasını öneriyor; çağrı süreleri genellikle kısa tutulduğu için son haftaya bırakılan başvurularda eksik evrak riski artıyor.