Türkiye'nin Yarısını Tek Başına Üretiyor! Çiftçi Fasulyeyi Bırakıp Ona Yöneldi

Kapadokya'nın peribacalarıyla tanınan Nevşehir, tarımda da adından söz ettiriyor. Coğrafi işaret tescili alan Nevşehir kabak çekirdeği, iç ve dış piyasadan gelen yoğun talep sayesinde çiftçinin gözdesi haline geldi. Tescil öncesinde yaklaşık 160 bin dekar olan ekim alanı her yıl artarak 405 bin dekara ulaştı. Bugün Türkiye'deki kabak çekirdeği üretiminin yarısından fazlası tek başına Nevşehir'de yapılıyor. Kolay alıcı bulması nedeniyle fasulye eken pek çok arazi sahibi de üretimini kabak çekirdeğine kaydırdı.

2019'daki tescil her şeyi değiştirdi

Nevşehir Ticaret Borsası'nın (NTB) girişimleriyle 2019 yılında "Nevşehir Kabak Çekirdeği" adıyla coğrafi işaret tescili alınan ürün, bu tarihten sonra hem yurt içinde hem de yurt dışında daha geniş kitlelerce tanınmaya başladı. NTB Genel Sekreteri Uslu Tombalak, tescilin lezzetiyle bilinen ürünün tanınırlığını artırdığını ve üretimin büyümesine katkı sağladığını belirtti. Tombalak, çerezlik kabak çekirdeğinin piyasada kolayca alıcı bulmasının, fasulye ekimi yapan arazi sahiplerini de bu ürüne yönelttiğini anlattı.

47 bin 500 ton rekolte, yüzde 50,3 pay

Tombalak'ın verdiği bilgiye göre geçen yıl 405 bin dekarlık alandan 47 bin 500 ton rekolte elde edildi. Tombalak, verilere göre Türkiye'deki kabak çekirdeği üretiminin yüzde 50,3'ünün Nevşehir'de gerçekleştirildiğini vurguladı. Geçen yıl il genelinde rekolte rekoru kırıldığını hatırlatan Tombalak, bu yıl mevsim normallerinin üzerinde yağış alındığı için rekolte artışının sürmesini beklediklerini, hasadın başladığını ve tarladan gelen haberlerin umut verici olduğunu söyledi.

Avrupa ve Balkanlara ihraç ediliyor

Tarlalardan hasat edilen çerezlik kabak çekirdekleri, bölgedeki eleme tesislerinde boyutlarına göre ayrıştırılıyor ve ardından yurt içine ve yurt dışına gönderiliyor. Kaymaklı beldesinde eleme tesisi işleten Serdar Pala, Nevşehir kabak çekirdeğinin aroması ve lezzeti nedeniyle büyük ilgi gördüğünü belirtti. Pala, "Türkiye'de kabak çekirdeği üretiminde birinci sıraya yerleşmiş durumdayız. Avrupa ve Balkan ülkelerine aracı firmalarla gönderiyoruz. Bölgemizde istihdama ve ekonomiye katkı sağlıyor" dedi.

Çiftçi arz-talep dengesine göre karar veriyor

Daha önce tarlasında farklı ürünler yetiştiren çiftçilerden Emre Demirdöğen de arz ve talep dengesini gözeterek kabak üretimine geçtiğini anlattı. Bölgedeki çiftçiler, kabak çekirdeğinin hasattan sonra hızla alıcı bulmasını, ürünün kurutularak uzun süre saklanabilmesini ve nakliyesinin kolay olmasını önemli avantajlar olarak sıralıyor.

Coğrafi işaret çiftçiye ne kazandırıyor?

Coğrafi işaret, belirli bir bölgeye özgü olan ve kalitesini, ününü o bölgeye borçlu olan ürünleri tescil altına alıyor. Tescilli ürünler, taklitlere karşı yasal koruma altına girerken tüketici nezdinde güvenilirlik ve kalite algısı kazanıyor. Bu da ürünün daha kolay pazarlanmasını ve çoğu zaman daha iyi fiyat bulmasını sağlıyor. Nevşehir örneği, doğru bir markalaşma adımının çiftçinin ekim tercihlerini nasıl değiştirebildiğini ve kırsalda istihdamı nasıl artırabildiğini gösteren çarpıcı örneklerden biri olarak öne çıkıyor.

Bu yıl beklenti ne?

Hasat döneminin başladığı Nevşehir'de üreticilerin gözü bu yılki rekolte ve fiyatlarda. Mevsim normallerinin üzerinde yağış alınması verim açısından olumlu karşılanırken, borsa yetkilileri geçen yılki rekor rekoltenin aşılabileceğini düşünüyor. Eleme tesislerinde hasadın ardından yoğun mesai başlıyor; çekirdekler boyutlarına göre ayrılıp çuvallanarak alıcılara ulaştırılıyor. Ürünün aracı firmalar üzerinden Avrupa ve Balkan ülkelerine gönderilmesi, yörenin ihracat gelirine de katkı sağlıyor. Üreticiler, ürünün aromasını ve iri tanelerini bölgenin iklimine ve toprak yapısına bağlıyor. Yerel aktörler, talebin sürmesi halinde önümüzdeki yıllarda ekim alanlarının daha da genişleyebileceğini ve bölgede yeni eleme ile paketleme tesislerinin kurulabileceğini değerlendiriyor. Fasulyeden kabak çekirdeğine geçen çiftçilerin deneyimi, pazarda karşılığı olan ürüne yönelmenin kırsal gelire nasıl yansıdığını da gösteriyor.