Memur Anne ve Babaya Yarım Gün Çalışma Hakkı! Çocuk Okula Başlayana Kadar
657 sayılı Kanun'un ek 43. maddesi ve 2025'te yayımlanan yönetmelikle memur anne ve babalar, çocuk ilkokula başlayana kadar haftalık çalışma süresinin yarısı kadar çalışabiliyor. Ödemeler ve kademe süreleri yarı oranında hesaplanıyor.
Çocuğu olan kamu çalışanlarının en çok merak ettiği haklardan biri yarım zamanlı çalışma. Memur anne ve babalar, doğum ya da evlat edinme sonrasında çocukları ilkokula başlayana kadar haftalık çalışma sürelerinin yarısı kadar çalışabiliyor. Kanunda 2016'dan beri yer alan ancak uygulama yönetmeliği çıkmadığı için yıllarca kâğıt üzerinde kalan bu hak, Temmuz 2025'te yayımlanan yönetmelikle uygulanabilir hale geldi. Peki kimler yararlanabiliyor, maaş nasıl ödeniyor, başvuru nasıl yapılıyor?
Hak ne zaman kanunlaştı?
Yarım zamanlı çalışma, 10 Şubat 2016'da Resmi Gazete'de yayımlanan 6663 sayılı Kanun ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na eklenen ek 43. madde ile düzenlendi. Ancak usul ve esasları belirleyecek yönetmelik uzun süre çıkarılmadığından kurumlar bu hakkı uygulayamadı. "Devlet Memurlarının Yarım Zamanlı Çalışma Hakkının Kullanımına İlişkin Yönetmelik", yaklaşık dokuz buçuk yıl sonra 18 Temmuz 2025 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Kimler yararlanabiliyor?
Kanuna göre doğum yapan kadın memurlar, doğum sonrası analık izni ya da 657 sayılı Kanun'un 104. maddesinin (F) fıkrası kapsamındaki yarım gün çalışma izninin bitiminden itibaren bu haktan yararlanabiliyor. Eşi doğum yapan erkek memurlar ise babalık izninin bitiminden itibaren başvurabiliyor. Bir çocuğu eşiyle birlikte ya da tek başına evlat edinen memurlar da çocuğun fiilen teslim edildiği tarihten veya ilgili izinlerin bitiminden itibaren aynı haktan faydalanıyor.
Hak, çocuğun mecburi ilköğretim çağının başladığı tarihi izleyen ay başına kadar kullanılabiliyor. Mevzuata göre ilkokul birinci sınıfa, o yılın 31 Aralık tarihinde 72 ayını dolduran çocukların kaydı yapılıyor. Yani yarım zamanlı çalışma, kabaca çocuğun altı yaşına girip ilkokula başlamasına kadar sürebiliyor.
Haftada kaç saat çalışılıyor?
Memurların normal haftalık çalışma süresi 657 sayılı Kanun'un 99. maddesine göre genel olarak 40 saat. Yarım zamanlı çalışan memur bu sürenin yarısı, yani haftada 20 saat çalışıyor. Çalışma saatlerinin nasıl düzenleneceği, örneğin her gün yarım gün mü yoksa haftanın belirli günlerinde tam gün mü çalışılacağı, memurun görev yaptığı kurum tarafından belirleniyor. Bu dönemde ayrıca süt izni verilmiyor.
Maaş ve haklar nasıl ödeniyor?
Yarım zamanlı çalışmaya başlayan memura, başladığı tarihi izleyen ay başından itibaren mali haklar ile sosyal yardımlara ilişkin her bir ödeme unsurunun yarısı esas alınarak ödeme yapılıyor. Fiili çalışmaya bağlı ödemeler ise ilgili mevzuat hükümlerine göre hesaplanmaya devam ediyor. Derece yükselmesi ve kademe ilerlemesi için aranan sürelerde de bu dönemdeki hizmet yarım olarak dikkate alınıyor. Örneğin iki yıl yarım zamanlı çalışan bir memurun bu süresi, kademe ilerlemesi açısından bir yıl gibi hesaplanıyor.
Normal çalışmaya dönülebilir mi?
Yarım zamanlı çalışmaya başlayan memur, dilediği zaman başvurarak normal zamanlı çalışmaya dönebiliyor. Dönüş, başvuru tarihini izleyen ay başından itibaren geçerli oluyor. Ancak bu durumda aynı çocuk için yarım zamanlı çalışma hakkı bir daha kullanılamıyor. Bu nedenle karar verirken ailenin bakım planlamasını uzun vadeli yapması öneriliyor.
Yararlanamayacak olanlar
Kanun, hizmet sınıfı, kadro unvanı, kurum veya teşkilat bazında bu haktan yararlanamayacak memurları belirleme yetkisini Cumhurbaşkanına veriyor. Yönetmelikte de görevin niteliği gereği sürekli çalışmayı gerektiren bazı kadrolar kapsam dışında bırakılabiliyor. Memurların başvurmadan önce kendi kurum ve unvanlarının kapsamda olup olmadığını insan kaynakları birimlerinden öğrenmesi gerekiyor.
Başvuru nasıl yapılıyor?
Yarım zamanlı çalışma talebi, memurun görev yaptığı kurumdaki yetkili amire yazılı olarak yapılıyor. Yönetmelikte yetkili amir, kamu idaresinin üst yöneticisi ya da üst yöneticinin hizmet birimleri itibarıyla yetki verdiği amir olarak tanımlanıyor; belediyelerde belediye başkanı, il özel idarelerinde vali üst yönetici konumunda. Başvuru sırasında istenecek belgeler ve başvuru süreleri kurumların uygulamasına göre değişebildiği için, memurların talepte bulunmadan önce personel birimlerinden güncel bilgiyi alması öneriliyor. Ödemelerin yarıya ineceği unutulmadan, aile bütçesinin de buna göre planlanması gerekiyor.
