Fon Krizinin Faturası Ağır! Borsada 1,5 Ayda 6,4 Trilyon Lira Eridi

Eylül ortasında patlak veren yatırım fonu krizi, Borsa İstanbul'da derin izler bırakmaya devam ediyor. Krizin başladığı 15 Eylül'den 30 Ekim kapanışına kadar geçen yaklaşık bir buçuk ayda borsadaki tüm şirketlerin toplam piyasa değeri 6,4 trilyon lira eridi. Tasfiye sürecindeki fonlarla doğrudan ilgisi olmayan dev şirketler bile likidite sıkışmasından nasibini aldı. BIST100 endeksi ise tarihinde ilk kez yedi hafta üst üste düşüşle kapattı.

Piyasa değeri 20 trilyondan 13,6 trilyona indi

Borsa İstanbul'daki tüm şirketlerin piyasa değeri, kriz öncesinde 15 Eylül'de 20,03 trilyon lira seviyesindeydi. 30 Ekim kapanışı itibarıyla bu rakam 13,63 trilyon liraya geriledi. Yalnızca ekim ayında tüm şirketleri kapsayan endeksteki kayıp 2,78 trilyon lirayı buldu. BIST100 endeksinin piyasa değeri de kriz öncesine göre 2,9 trilyon lira azalarak 10,63 trilyon liraya indi. Endeks ekim ayında yüzde 9,94, 15 Eylül'den bu yana ise yüzde 22,55 değer kaybetti.

Büyük şirketler de kaçamadı

Türkiye'nin en büyük 30 şirketinin yer aldığı BIST30 endeksinin piyasa değeri yalnızca ekim ayında 1,18 trilyon lira azaldı. Bu endeksteki şirketlerden sadece Aselsan ve Garanti BBVA ekimi artıda kapatabildi. Gübre Fabrikaları yüzde 38,74, TRMET yüzde 30, Migros yüzde 18 ve Türk Hava Yolları yüzde 14,5 değer kaybetti. Bu tablo, krizin yalnızca tasfiye edilen fonların portföyündeki küçük şirketlerle sınırlı kalmadığını, genel piyasa güvenini sarstığını gösteriyor.

Bazı hisseler yüzde 97'ye varan kayıp yaşadı

Asıl çöküş, tasfiye sürecine alınan fonların portföylerinde yoğun biçimde yer alan hisselerde yaşandı. Bu şirketlerde 15 Eylül'den bu yana değer kaybı yüzde 97'ye dayandı. En yüksek kayıp yüzde 96,53 ile Özata Denizcilik, Destek Finans Faktoring ve Işıklar Enerji Yatırım Holding'de görüldü. Bunları yüzde 96,47 ile Tera Yatırım Teknoloji Holding ve yüzde 96,32 ile Bigen Enerji izledi.

Verilere göre bu dönemde 16 şirketin hissesi yüzde 90'ın üzerinde, 32 şirketin hissesi yüzde 80 ve üzerinde değer kaybetti. Hisse fiyatı yarı yarıya ya da daha fazla düşen şirket sayısı 135'e ulaştı. 15 Eylül'den bu yana yükseliş kaydedebilen hisse sayısı ise yalnızca 12 oldu.

Endekslerde kayıp tablosu

Sektör endekslerinde en büyük kayıp, Destek Finans Faktoring'in ağırlığının yüksek olduğu finansal kiralama ve faktoring endeksinde yüzde 89,03 ile yaşandı. Tasfiye edilen fonların sıkça tercih ettiği halka arz şirketlerinden oluşan halka arz endeksindeki düşüş yüzde 70'e yaklaştı. Aracı kurumlar endeksi yüzde 63,12, BIST100 dışındaki hisselerden oluşan endeks yüzde 50,98 geriledi. KOBİ endeksi yüzde 49'a, bilişim endeksi yüzde 47'ye, metal eşya endeksi yüzde 46'ya varan kayıp yaşarken holdingler endeksi yüzde 39 düştü.

Tüm endeksler 15 Eylül'den bu yana ekside olsa da en dayanıklı görünüm bankacılıkta oldu. Likit bankacılık endeksi yüzde 8,5, bankacılık endeksi ise yüzde 9,73 kayıpla sınırlı kaldı.

Fon mağdurlarına ödemeler sürüyor

Kriz sonrası tasfiye sürecine alınan fonlarda yatırımcılara ara ödemeler yapılmaya başlandı. Soruşturma kapsamında bazı kişilerin aldıkları paraları iade etmesiyle tahsil edilen tutarlar da tasfiye sürecine katkı sağlıyor. Ancak piyasa değerindeki erimenin telafisi için güvenin yeniden tesis edilmesi gerektiği, bunun da zaman alacağı değerlendiriliyor.

Küçük yatırımcı ne yapmalı?

Uzmanlar, sert düşüş dönemlerinde panikle satış yapmanın kayıpları kalıcı hale getirebileceğini, ancak yüksek riskli ve finansal yapısı zayıf şirketlerde "nasılsa yükselir" beklentisiyle pozisyon artırmanın da tehlikeli olduğunu hatırlatıyor. Yatırımcıların portföylerini tek bir hisse ya da sektöre bağlamaması, borçla işlem yapmaktan kaçınması ve şirketlerin bilanço ile kamuyu aydınlatma açıklamalarını takip etmesi öneriliyor. Fon yatırımcılarının ise fonun içeriğini, yönetim şirketini ve risk değerini yatırım öncesinde mutlaka incelemesi gerekiyor. Bu haberde yer alan bilgiler yatırım tavsiyesi değildir.