Bankalardan Bir Haftada 203 Milyar Lira Çekildi! Krediler 6,9 Trilyonu Aştı

Vatandaşın bankadaki birikimi azalırken borcu artmaya devam ediyor. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) yayımladığı haftalık para ve banka istatistikleri, 23 Ekim ile biten haftada bankalardaki toplam mevduatın 200 milyar liranın üzerinde gerilediğini, buna karşılık tüketici kredilerinin yükselişini sürdürdüğünü ortaya koydu. Tablo, artan hayat pahalılığı karşısında hanelerin bir yandan birikimlerini harcadığını, diğer yandan krediye daha fazla yaslandığını gösteriyor.

Mevduat 34,2 trilyon liraya indi

Verilere göre bankacılık sektörünün toplam mevduatı, 23 Ekim ile biten haftada bir önceki haftaya göre 203 milyar 104 milyon lira azaldı. Önceki hafta 34 trilyon 420 milyar lira olan toplam mevduat, yüzde 0,59'luk düşüşle 34 trilyon 217 milyar liraya geriledi.

Düşüş hem Türk lirası hem de döviz hesaplarında görüldü. Türk lirası cinsinden mevduat yüzde 0,49 azalarak 18 trilyon 959 milyar liraya, yabancı para cinsinden mevduat ise yüzde 0,93 düşüşle 11 trilyon 103 milyar liraya indi. Bankalardaki toplam döviz mevduatı 262 milyar 628 milyon dolar olurken, bunun 224 milyar 498 milyon doları yurt içinde yerleşik kişilere ait. Parite etkisinden arındırıldığında yurt içi yerleşiklerin döviz mevduatında 223 milyon dolarlık sınırlı bir artış dikkat çekti; bu da döviz hesaplarındaki düşüşün büyük ölçüde kur ve parite hareketlerinden kaynaklandığına işaret ediyor.

Tüketici kredisi 6 trilyon 931 milyar lira

Aynı haftada yurt içi yerleşiklerin kullandığı tüketici kredileri yüzde 0,87 artışla 6 trilyon 931 milyar 17 milyon liraya çıktı. Kredilerin dağılımı ise şöyle:

Bireysel kredi kartları: 3 trilyon 414 milyar 109 milyon lira
İhtiyaç kredileri: 2 trilyon 624 milyar 115 milyon lira
Konut kredileri: 849 milyar 817 milyon lira
Taşıt kredileri: 42 milyar 976 milyon lira

Rakamlar, tüketici borcunun neredeyse yarısının kredi kartlarından oluştuğunu gösteriyor. İhtiyaç kredileri ile kartlar birlikte değerlendirildiğinde, toplam tüketici borcunun yaklaşık yüzde 87'si günlük harcamaları finanse etmek için kullanılan kalemlerden oluşuyor. Konut ve taşıt kredilerinin payı ise yüksek faiz ortamında oldukça sınırlı kalıyor.

Toplam kredi hacmi 28 trilyona dayandı

Bankacılık sektörünün Merkez Bankası dahil toplam kredi hacmi de söz konusu haftada 83 milyar 521 milyon lira artarak 27 trilyon 911 milyar liradan 27 trilyon 994 milyar liraya yükseldi. Böylece toplam kredi stoku 28 trilyon lira sınırına yaklaştı.

Rakamlar vatandaş için ne anlatıyor?

Ekonomistler, mevduattaki gerilemenin birkaç nedene bağlanabileceğini belirtiyor. Mevduat faizlerindeki düşüş eğilimi, tasarruf sahiplerinin bir bölümünü altın, döviz ve fon gibi alternatif araçlara yöneltiyor. Bunun yanında yükselen fiyatlar karşısında hanelerin birikimlerini günlük harcamalar için kullanmak zorunda kaldığı da biliniyor. Kredi kartı ve ihtiyaç kredisi bakiyelerinin artması ise maaşların ay sonunu getirmekte zorlandığına işaret ediyor.

Kredi kartı bakiyesinin ihtiyaç kredilerinin de önüne geçmesi, harcamaların önemli bölümünün kart taksitleriyle döndürüldüğünü gösteriyor. Bu durum, faizlerin yüksek seyrettiği dönemlerde aile bütçeleri üzerinde ek bir baskı oluşturuyor ve gecikme riskini artırıyor.

Borç yükünü yönetmek için öneriler

Uzmanlar, kredi kartı borcunun sadece asgari tutarını ödemenin faiz yükünü hızla büyüttüğünü hatırlatıyor. Kart borcunu taksitli ödemeye dönüştürmek ya da daha düşük maliyetli bir ihtiyaç kredisiyle kapatmak, toplam faiz yükünü azaltabiliyor. Birden fazla kart kullananların limitlerini gözden geçirmesi, otomatik ödeme talimatlarıyla gecikme faizinden kaçınması ve harcamalarını aylık bir bütçe planına bağlaması öneriliyor. Mevduat tarafında ise bankalar arasındaki faiz farklarını karşılaştırmak, aynı birikimden daha yüksek getiri elde etmeyi sağlayabiliyor.

Gözler şimdi bu hafta açıklanacak yeni haftalık verilerde. Faiz kararları ve enflasyon seyrine bağlı olarak mevduat ile kredi arasındaki makasın nasıl şekilleneceği, hane bütçeleri açısından da belirleyici olacak.