EYT'yi Kıl Payı Kaçıranlar İçin Meclis'te Teklif! Yaş Şartı Kalkacak mı?

Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinin dışında kalan ve "bir gün farkla" emeklilikleri yıllarca uzayan milyonlarca çalışanın gözü yeniden Meclis'te. 8 Eylül 1999 sonrasında ilk kez sigortalı olanların prim gününü doldurduklarında yaş şartı aranmadan emekli olabilmesini öngören bir kanun teklifi TBMM'ye sunuldu ve Plan ve Bütçe Komisyonu'na sevk edildi. Teklif muhalefet tarafından hazırlandığı için yasalaşıp yasalaşmayacağı belirsiz; ancak kademeli emeklilik beklentisini yeniden gündemin üst sıralarına taşıdı.

Birkaç gün farkla 17-24 yıl daha geç emeklilik

2023 yılında yürürlüğe giren EYT düzenlemesi, 8 Eylül 1999 öncesinde sigorta girişi olanların yaş şartı aranmadan emekli olmasının önünü açtı. Ancak bu tarihten yalnızca birkaç gün ya da birkaç ay sonra işe başlayanlar için kademeli geçiş öngörülmediğinden, bu kişiler 58-60 yaşa bağlı sistemde kaldı. Sosyal güvenlik uzmanlarının hesabına göre bu durum, bazı çalışanların neredeyse aynı dönemde işe başladığı akranlarından 17 ile 24 yıl daha geç emekli olması sonucunu doğurdu.

Sosyal Güvenlik Başuzmanı İsa Karakaş'ın aktardığına göre, "emeklilikte kademe" bekleyen vatandaşların mağduriyetini gidermek amacıyla hazırlanan teklif, komisyon gündemine alınmayı bekliyor.

Teklif üç maddeden oluşuyor

Kısa ve doğrudan çözüme odaklanan kanun teklifi üç temel madde içeriyor:

Kapsam: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na eklenecek geçici bir maddeyle, 8 Eylül 1999 sonrasında ilk kez sigortalı olan SSK, Bağ-Kur, tarım sigortalıları ve Emekli Sandığı mensupları kapsama alınıyor. Prim gün sayısını ve sigortalılık süresini eksiksiz tamamlayanlar, yaş sınırını beklemeden yazılı başvuruyla emekli aylığı bağlatabilecek.
Yürürlük: Kanunun Resmi Gazete'de yayımlandığı gün yürürlüğe girmesi öngörülüyor.
Yürütme: Kanunun yürütülmesinden Cumhurbaşkanı sorumlu tutuluyor.

Gerekçede gelir kaybı vurgusu

Teklifin gerekçesinde, ileri yaşta iş bulmakta zorlanan çalışanların ciddi gelir kaybı yaşadığına dikkat çekiliyor. Emekliliğin, yıllarca ödenen primlerin anayasal karşılığı olduğu vurgulanırken, aynı yıllarda çalışmaya başlamış kişiler arasında oluşan büyük farkın toplumdaki adalet duygusunu zedelediği ifade ediliyor. Karakaş da düzenlemenin SGK'nın mali dengelerini gözeten adil bir kademelendirme sistemiyle bir an önce hayata geçirilmesi gerektiğini savunuyor.

Kimler kapsama girebilir?

Teklif yasalaşırsa, özellikle 1999'un son aylarında ve 2000'li yılların başında çalışma hayatına atılan, bugün 40'lı yaşların ortasından 50'li yaşlara uzanan geniş bir kesim düzenlemeden etkilenecek. Bu grup içinde prim gününü çoktan doldurduğu halde yaş beklediği için çalışmaya devam eden ya da işsiz kalıp emeklilik yaşını bekleyen çok sayıda kişi bulunuyor. Teklife göre bu kişiler, gerekli prim ve süre şartlarını tamamladıklarını belgelediklerinde SGK'ya yazılı başvuru yaparak aylık bağlatabilecek.

Yasalaşma ihtimali ne?

Muhalefet partilerinin sunduğu kanun tekliflerinin komisyon aşamasını geçmesi çoğu zaman kolay olmuyor. Hükümet cephesinden ise şu ana kadar kademeli emeklilik konusunda bir hazırlık yapıldığına dair resmi bir açıklama gelmedi. Yetkililer daha önce yaptıkları açıklamalarda, sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliğine dikkat çekmişti. Bu nedenle teklifin bu haliyle kabul edilmesinden çok, gündemde tutulması ve olası bir sosyal güvenlik reformu tartışmasında masaya gelmesi bekleniyor.

8 Eylül 1999 sonrası girişliler ne zaman emekli oluyor?

Mevcut kurallara göre 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında ilk kez sigortalı olanlar için emeklilik yaşı kadınlarda 58, erkeklerde 60. SSK'lılar 7 bin prim günüyle, Bağ-Kur'lular ise 9 bin prim günüyle emekli olabiliyor. 25 yıl sigortalılık süresi ve 4 bin 500 prim günü şartıyla yaştan emeklilik de mümkün; bu durumda kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş şartı aranıyor. 2008 sonrası girişliler için ise emeklilik yaşı kademeli olarak 65'e kadar yükseliyor.

Kademeli emeklilik bekleyen çalışanların, prim günlerini ve sigorta başlangıç tarihlerini e-Devlet üzerinden "SGK Tescil ve Hizmet Dökümü" ekranından kontrol etmesi, askerlik ve doğum borçlanması gibi imkanları da değerlendirmesi öneriliyor.