65 Yaş Üstü Emekliye Daha Yüksek Zam! Refah Payında Yaş Formülü Masada

Emekli maaşlarına yönelik yeni düzenlemede yaş kriteri öne çıkıyor. Ankara kulislerine yansıyan bilgilere göre hazırlanan planda, çalışma hayatına dönmesi güç olan 65 yaş ve üzerindeki emeklilere diğerlerinden daha yüksek oranda refah payı verilmesi öngörülüyor. Yüksek oranlı grubun yaş sınırının 60'a indirilmesi de seçenekler arasında bulunuyor. Ancak yaş fark etmeksizin tüm emeklilerin belirli bir seviyede refah payından yararlanması planlanıyor.

Düzenlemenin oranları, kapsamı ve ek ödeme tutarları konusunda henüz kesinleşmiş bir karar yok. Ayrıntıların bütçe görüşmelerinin ardından netleşmesi ve yasal düzenlemenin TBMM'ye sunulması bekleniyor.

İki aşamalı yol haritası

Kulislere yansıyan plana göre emekli aylıklarında iki aşamalı bir yöntem izlenecek. İlk adımda en düşük emekli aylıkları ele alınacak. Ocak ayında ortaya çıkacak enflasyon farkına ek olarak, geçmişte de yapıldığı gibi taban aylık yukarı çekilecek. Hatırlanacağı üzere en düşük emekli aylığı, son düzenlemeyle yaklaşık 5,1 milyon kişiyi kapsayacak şekilde 20 bin liradan 23 bin 552 liraya yükseltilmişti.

İkinci adımda ise refah payı devreye girecek. Taban aylıkta belirli bir alt sınır yakalandıktan sonra emeklilerin gelirine refah payı eklenecek. Bu payın herkese aynı oranda değil, yaş ve çalışma imkânı gibi kriterlere göre farklı yansıtılması düşünülüyor.

Neden 65 yaş üstü?

Planın arkasındaki temel düşünce, ileri yaştaki emeklilerin ek gelir elde etme imkânının sınırlı olması. 60'lı yaşların başındaki emeklilerin bir kısmı çalışma hayatına devam edebilirken, 65 yaşın üzerindeki vatandaşların büyük bölümü yalnızca emekli aylığıyla geçinmek zorunda kalıyor. Sağlık harcamalarının yaşla birlikte artması da bu grubun bütçesini daha fazla zorluyor. Bu nedenle refah payında ileri yaş grubuna öncelik verilmesi gündemde.

Düzenleme sürecinde Türkiye'nin farklı şehirlerinde çalışmalar yapıldığı, çalışan emekliler ile çalışma imkânı olmayan emeklilerin ihtiyaçlarının ayrı ayrı incelendiği belirtiliyor. Bölgesel koşulların ekonomik duruma farklı etkilerinin de hesaba katılacağı ifade ediliyor.

Vatandaşlık maaşı da pakette olabilir

Planın bir diğer ayağı, kamuoyunda "vatandaşlık maaşı" olarak bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD). Bu sistemin de emeklilere sunulacak paket içinde değerlendirilebileceği ve farklı formüllerin bir arada kullanılabileceği konuşuluyor. GETAD'da hane içindeki kişi başına düşen gelir esas alınacak; hangi emeklinin ne kadar destek alacağı, yaz aylarında toplanan gelir verilerine göre belirlenecek.

18 milyon emekli, 27,5 milyon çalışan

Türkiye'de yaklaşık 18 milyon emekli ve 27,5 milyon aktif prim ödeyen çalışan bulunuyor. Ekonomi yönetimi, yeni formülleri belirlerken bu dengeyi ve bütçe imkânlarını birlikte gözetiyor. AK Parti kaynakları, masada seyyanen zam, refah payı ve en düşük aylığa ilave ödeme gibi farklı alternatiflerin bulunduğunu, ancak hangi yöntemin seçileceğinin etki analizinden sonra kesinleşeceğini belirtiyor.

Dul ve yetim aylığı alanlar ne olacak?

Düzenlemenin dul ve yetim aylığı alan hak sahiplerine nasıl yansıyacağı da merak konusu. Mevcut sistemde en düşük aylık desteği, hisse oranına göre dul ve yetimlere de belirli oranlarda uygulanıyor. Refah payı ya da ek ödeme yöntemi seçilirse bu grubun da hisse oranları üzerinden düzenlemeden yararlanıp yararlanmayacağı, yasa teklifinin metniyle belli olacak. Kulis bilgilerine göre ileri yaştaki dul eşlerin durumu da yaş kriteri çerçevesinde değerlendirilen başlıklar arasında yer alıyor.

Ocak zammı ayrıca hesaplanacak

Refah payı ya da ek ödeme, SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin ocak ayında alacağı enflasyon farkı zammından ayrı bir artış olarak tasarlanıyor. Otomatik zam, temmuz-aralık dönemindeki altı aylık enflasyona göre belirlenecek ve 5 Ocak'ta açıklanacak aralık enflasyonuyla kesinleşecek. Yani 65 yaş üstündeki bir emekli için ocak ayındaki toplam artış; enflasyon farkı, olası taban aylık düzenlemesi ve yaşa göre belirlenecek refah payının birleşiminden oluşabilecek.

Uzmanlar, sosyal medyada paylaşılan kesinleşmemiş oranlara itibar edilmemesi gerektiği konusunda uyarıyor. Düzenlemenin ayrıntıları ancak yasa teklifi Meclis'e geldiğinde netlik kazanacak.