Sözleşmeli Sağlık Personeline AYM'den Kötü Haber! Eş Durumu Tayininde Şart Kalktı mı?

Sözleşmeli olarak çalışan hemşire, ebe, sağlık teknikeri ve diğer sağlık personelini yakından ilgilendiren bir karar Resmi Gazete'de yayımlandı. Anayasa Mahkemesi (AYM), sözleşmeli sağlık personelinin aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliğinde aranan "eşin kadrolu kamu personeli olması" şartının Anayasa'ya aykırı olmadığına hükmetti. Böylece eşi sözleşmeli ya da özel sektörde çalışan sağlık personelinin eş durumu tayini yolu kapalı kalmaya devam ediyor.

Başvuru Hakkari'den geldi

Konu, Hakkari 2. İdare Mahkemesi'nin başvurusu üzerine Anayasa Mahkemesi'nin gündemine geldi. İtiraz edilen düzenleme, 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 45/A maddesinin üçüncü fıkrasında yer alıyor. Bu hükme göre sözleşmeli sağlık personeli, bulunduğu yerde belirli bir süre görev yaptıktan sonra aile birliği mazeretine dayanarak yer değişikliği talep edebiliyor. Ancak bu imkandan yararlanmak için eşin bir kamu kurum veya kuruluşunda kadrolu statüde çalışması gerekiyor.

Hakkari 2. İdare Mahkemesi, bu şartın Anayasa'nın eşitlik ilkesine ve özel hayatın ve aile hayatının korunmasına ilişkin hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle iptalini istedi.

AYM: Nesnel ve makul bir temele dayanıyor

Başvuruyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, sözleşmeli sağlık personelinin istihdam koşulları ile kamu hizmetinin gereklerini birlikte değerlendirdi. Yüksek Mahkeme, sözleşmeli sağlık personelinin belirli bir yerde görev yapmasının, sağlık hizmetlerinin planlanması ve sürekliliği açısından önem taşıdığını vurguladı.

Kararda, eşin kadrolu kamu personeli olması halinde yer değişikliğine imkan tanınmasının, farklı istihdam statülerinden kaynaklanan koşullar dikkate alındığında nesnel ve makul bir temele dayandığı ifade edildi. AYM, düzenlemenin aile hayatına saygı hakkına ölçüsüz bir sınırlama getirmediği ve eşitlik ilkesini ihlal etmediği sonucuna ulaştı.

Üç üye karşı oy kullandı

Anayasa Mahkemesi, 25 Haziran 2026'da verdiği ve 22 Ekim 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan kararla iptal istemini oy çokluğuyla reddetti. Üç üye ise çoğunluk görüşüne katılmadı. Karşı oy gerekçesinde, eşin kadrolu ya da sözleşmeli statüde çalışmasına göre farklı uygulama yapılmasının aile birliği üzerinde olumsuz sonuçlar doğurabileceği savunuldu. Karşı oy kullanan üyeler, düzenlemenin aile hayatına saygı hakkı ve eşitlik ilkesi yönünden Anayasa'ya aykırı olduğu görüşünü dile getirdi.

Karar ne anlama geliyor?

AYM'nin iptal istemini reddetmesiyle 663 sayılı KHK'nin 45/A maddesindeki hüküm yürürlükte kalmaya devam edecek. Buna göre bu madde kapsamında çalışan sözleşmeli sağlık personeli, aile birliği mazeretiyle yer değişikliği talep edebilmek için eşinin kamu kurum ya da kuruluşunda kadrolu olarak çalıştığını belgelemek zorunda. Eşi sözleşmeli personel, işçi ya da özel sektör çalışanı olan sağlık personeli bu mazerete dayanarak tayin isteyemeyecek.

Doğu illerinde çalışan sağlıkçılar etkileniyor

Karar, özellikle ilk atamalarını Van, Hakkari, Şırnak, Muş, Ağrı gibi doğu ve güneydoğu illerine alan genç sağlık çalışanlarını yakından ilgilendiriyor. Bu illerde görev yapan sözleşmeli personelin önemli bir kısmının eşi farklı şehirlerde ve farklı statülerde çalışıyor. Eşi kadrolu olmayan sağlık personeli, ailesiyle bir araya gelebilmek için genel tayin dönemlerini, kadroya geçiş sürecini ya da becayiş gibi alternatif yolları beklemek zorunda kalıyor.

Sağlık çalışanlarının talebi neydi?

Sağlık sendikaları uzun süredir sözleşmeli personelin de kadrolu personel gibi eş durumu tayininden yararlandırılmasını talep ediyor. Sendikalar, aynı işi yapan iki sağlık çalışanından birinin eşinin statüsü nedeniyle ailesinden ayrı yaşamak zorunda kalmasının hakkaniyete aykırı olduğunu savunuyor. AYM'nin ret kararının ardından bu talebin yeniden yasal düzenleme yoluyla gündeme getirilmesi bekleniyor.

Sağlık personeli için alternatif yollar

Uzmanlar, eşi kadrolu olmayan sözleşmeli sağlık personelinin sağlık durumu mazereti, can güvenliği mazereti ve kurumun ilan ettiği yer değişikliği kuraları gibi diğer imkanları değerlendirebileceğini hatırlatıyor. Sözleşmeli personelin belirli bir hizmet süresini tamamlayıp kadroya geçmesinin ardından ise kadrolu personele uygulanan tayin hükümleri devreye giriyor. Personelin yer değişikliği başvurusu yapmadan önce Sağlık Bakanlığı'nın güncel atama ve yer değiştirme yönetmeliğini incelemesi öneriliyor.