Havacılıkta Ortalama Maaş 213 Bin TL! En Çok Kazandıran Sektörler Belli Oldu
SGK verilerine göre özel sektörde ortalama brüt ücret ağustosta 63.735 TL oldu. En yüksek maaş 213.968 TL ile havayolu taşımacılığında, son bir yılda en yüksek zam ise yüzde 46,5 ile ulaşım aracı imalatında gerçekleşti.
Asgari ücrete ocak ayında yapılacak zam tartışılırken, Sosyal Güvenlik Kurumu'na (SGK) bildirilen prime esas kazanç istatistikleri özel sektördeki ücret tablosunu da ortaya koydu. Verilere göre özel sektörde çalışanların ortalama brüt ücreti ağustos ayında 63 bin 735 lira oldu. Ancak sektörler arasındaki fark çok büyük: Havayolu taşımacılığında ortalama brüt maaş 213 bin lirayı aşarken, birçok sektörde ücretler yılın ikinci yarısında neredeyse yerinde saydı.
Ücretler neden asgari ücrete bağlı?
Kamuda çalışan işçilerin tamamına yakını sendikalı olduğu için ücretleri toplu iş sözleşmeleriyle belirleniyor. Özel sektörde ise otomotiv, beyaz eşya ve demir çelik gibi birkaç sektör dışında sendikalaşma oldukça düşük. Bu nedenle özel sektör çalışanlarının maaşları büyük ölçüde asgari ücrete endeksli belirleniyor. Kanuna göre işçiye ödenen ücret asgari ücretin altında olamayacağından, asgari ücrete yapılan zam çalışanların en az yüzde 35-40'ının maaşına doğrudan yansıyor. Daha yüksek ücret alanlara da genellikle asgari ücret artış oranı gözetilerek zam yapılıyor.
Asgari ücrete 2022 ve 2023 yıllarında temmuz ayında ara zam yapılmıştı. 2024'ten bu yana ise temmuzda ara zam uygulanmıyor. Bu durumun etkisi verilere de yansıdı: Özel sektörde mart ayında 63 bin 643 lira olan ortalama brüt ücret, ağustos ayında yalnızca 63 bin 735 liraya çıkabildi.
Yılın ikinci yarısında zam yapan sektörler
Buna karşın 40 civarında sektörde temmuz ayında ücretlere ara zam yapıldı. Mart ile ağustos arasındaki en yüksek artış yüzde 12,2 ile eğitim sektöründe görüldü; bu sektörde ortalama brüt ücret 58 bin 984 liradan 65 bin 178 liraya yükseldi. Suyun toplanması, arıtılması ve dağıtılması işinde ücretler yüzde 12,1 arttı. Üçüncü sırada yüzde 10,9 ile insan sağlığı hizmetleri yer aldı; bu sektörde ortalama ücret 56 bin 658 liradan 62 bin 834 liraya çıktı. Listeyi programlama ve yayıncılık ile haber ajansları (yüzde 9,6), uluslararası örgütler (yüzde 9), balıkçılık (yüzde 8,7), bilişim altyapısı (yüzde 7,1) ve finansal hizmetler (yüzde 6,7) izledi.
Bazı sektörlerde ise ortalama ücretler ikinci yarıda düştü. Bunun başlıca nedeni, yüksek ücretli çalışanların işten çıkarılıp yerlerine daha düşük ücretli personel alınması. Mart ayına denk gelen Ramazan Bayramı'nda yapılan fazla mesai ödemeleri de o ayın ortalamasını yükseltmişti.
Yıllık bazda en çok zam alanlar
Ağustos itibarıyla son bir yılda özel sektörde ortalama ücretler yüzde 33,7 arttı. Aynı dönemde yıllık enflasyon yüzde 31,51 olarak gerçekleşti. Toplam 87 sektörün 49'unda ücret artışı enflasyonun üzerinde kaldı. En yüksek yıllık artış yüzde 46,5 ile kara taşıtları dışındaki ulaşım araçlarının imalatında yaşandı; bu sektörde 92 bin kişi çalışıyor. İkinci sırada yüzde 44,8 ile 488 bin kişinin çalıştığı insan sağlığı hizmetleri geldi. Sağlık sektöründe ortalama ücret geçen yılın ağustos ayında 43 bin 338 lira iken bu yıl 62 bin 834 liraya ulaştı.
Su arıtma (yüzde 44), kok kömürü ve rafine petrol ürünleri imalatı (yüzde 43,1), finans ve sigortaya yardımcı faaliyetler (yüzde 42,8), madenciliği destekleyici hizmetler (yüzde 42,7), bilişim altyapısı ve veri işleme (yüzde 42,3), finansal hizmetler (yüzde 42,3), havayolu taşımacılığı (yüzde 42,2), elektrik ve gaz üretim-dağıtımı (yüzde 41,2) ile bilgisayar programlama ve danışmanlık (yüzde 40,8) sektörlerinde de yıllık artış yüzde 40'ı aştı.
Zirvede havacılık var
En yüksek ortalama ücret rekoru bu yıl da havayolu taşımacılığında kaldı. Bu sektörde ortalama brüt ücret ağustos ayında 213 bin 968 lira olarak hesaplandı. İkinci sırada 194 bin 653 lira ile kok kömürü ve rafine petrol ürünleri imalatı, üçüncü sırada 148 bin 295 lira ile bilgisayar programlama ve danışmanlık yer aldı. Sigorta, reasürans ve emeklilik fonlarında ortalama ücret 134 bin 95 lira oldu. Toplam 19 sektörde ortalama brüt ücretler 100 bin liranın üzerinde bulunuyor.
Gözler asgari ücrette
Özel sektör ücretlerinin büyük bölümü asgari ücretle birlikte hareket ettiği için aralık ayında toplanacak Asgari Ücret Tespit Komisyonu'nun kararı, milyonlarca çalışanın 2027'deki gelirini doğrudan belirleyecek. Uzmanlar, asgari ücrete yapılacak artışın düşük kalması halinde ortalama ücretlerin de enflasyonun gerisinde kalabileceği uyarısında bulunuyor.
