Fındıkta 6 Dev Şirkete Soruşturma! Fiyat Kırma Şüphesi Mercek Altında
Rekabet Kurumu, fındık alım-satımında önde gelen 6 şirket hakkında ciddi rekabet ihlali şüphesiyle soruşturma açtı. 400 bin üreticiyi ilgilendiren süreç.
Karadeniz'de geçimini fındıktan sağlayan yaklaşık 400 bin aileyi yakından ilgilendiren bir soruşturma başlatıldı. Rekabet Kurumu Başkanı Birol Küle, fındık alım-satım pazarının önde gelen 6 büyük şirketi hakkında "ciddi rekabet ihlali" şüphesiyle 22 Ekim'de soruşturma açıldığını duyurdu. Soruşturmada, büyük alıcı ile yerel alıcılar arasında fiyatları düşürmeye yönelik bir bağlantı olup olmadığı ve alıcıların gizlice anlaşarak ortak fiyat belirleyip belirlemediği araştırılacak. Küle, incelemeler sırasında çiftçiyi mağdur eden başka şirketler tespit edilirse onların da soruşturmaya dahil edileceğini söyledi.
Fındık piyasasına yönelik çalışmalarını değerlendiren Küle, fındığın Türkiye'nin iç ve dış ticareti için stratejik bir değer taşıdığına dikkat çekti. Türkiye'nin dünya fındık üretiminin yüzde 70'ini tek başına karşıladığını hatırlatan Küle, "Başta Ordu, Giresun, Trabzon ve Düzce olmak üzere Karadeniz'in sarp yamaçlarında, yağmurda çamurda binbir güçlükle bahçesine bakan 400 bin civarında ailemiz geçimini doğrudan bu üründen sağlıyor. Fındık, o ailelerimizin evindeki ekmek, çocuklarının okul harçlığı ve bir yıllık umudu demektir" dedi.
Soruşturmada iki kritik soru
Küle, soruşturmayla doğrudan üreticinin cebini ilgilendiren iki temel şüphenin üzerine gidildiğini anlattı. Birinci soru, pazarın en büyük alıcısı ile sahadaki yerel ve orta ölçekli alıcılar arasında fiyatları düşürmeye yönelik bir bağlantı olup olmadığı. Yani yerel alıcıların büyük alıcının yönlendirmesiyle fiyatları baskılayıp üreticiyi ucuza satış yapmaya zorlayıp zorlamadığı araştırılacak.
İkinci soru ise birbiriyle rekabet etmesi gereken alıcıların el altından anlaşarak ortak fiyat belirleyip belirlemediği. Küle bunu, "Çiftçimiz ürününü satmak için hangi kapıya giderse gitsin, önceden kararlaştırılmış aynı düşük fiyatla karşılaşıp çaresiz mi bırakılıyor?" sözleriyle ifade etti. Kurumun temel beklentisinin, fındık fiyatlarının masa başındaki anlaşmalarla değil, piyasanın doğal akışı içinde adil ve serbest rekabet ortamında oluşması olduğunu vurguladı.
Eylülde sahada yerinde inceleme yapıldı
Bu yıl fındık sezonunun başlamasıyla birlikte fiyatların serbest ve adil şekilde oluşup oluşmadığını denetlemek için eylül ayında sektör genelinde bir ön araştırma başlatıldı. Küle, "Karadeniz'in batısından doğusuna kadar bölgede faaliyet gösteren başlıca teşebbüslerde kapsamlı yerinde incelemeler gerçekleştirdik. Elde ettiğimiz bilgi ve belgeler neticesinde 6 büyük teşebbüs hakkında soruşturma açtık" dedi.
Ferrero'nun taahhütleri mercek altında
Küle, fındık alım pazarının en büyük alıcısı konumundaki Ferrero hakkında 2023-2024 yıllarında yürütülen soruşturmayı da hatırlattı. Soruşturma sürecinde pazarda hakim durumda olduğu değerlendirilen Ferrero'nun taahhüt başvurusunda bulunduğunu, Rekabet Kurulu'nun bu taahhütlerin rekabet endişelerini gidereceği sonucuna vardığını aktardı. Şirketin 2024, 2025 ve 2026 fındık alım sezonları için sunduğu taahhütler kabul edilerek bağlayıcı hale getirildi.
Küle, "O günden bugüne Ferrero'nun tüm adımlarını ve taahhütlere uyup uymadığını anbean izliyoruz. Taahhütlere uymadığını veya taahhütleri dolanmaya çalışarak çiftçimizi mağdur ettiğini tespit etmemiz durumunda şirkete çok ağır idari para cezası verilmesi gündeme gelecektir" diye konuştu.
Daha önce 31 şirkete ceza verildi
Kurum, yalnızca büyük alıcıları değil yerel piyasaları da takip ediyor. Küle, şirketlerin 2024'te kendi aralarında anlaşarak fındık alım ve satım fiyatlarını belirledikleri iddiasıyla iki ayrı soruşturma yürütüldüğünü, uzlaşma süreci sonunda Trabzon'da faaliyet gösteren 21 ve Düzce'de faaliyet gösteren 10 şirkete para cezası uygulandığını hatırlattı. Küle, kimsenin yerel düzeyde de olsa bir araya gelip üreticinin fiyatını belirlemesine izin verilmeyeceğini vurguladı.
"Karşısında bizi bulacak"
Çiftçilerin yalnız olmadığını vurgulayan Küle, şunları söyledi: "Alım yaptıkları fındığın fiyatlarını suni şekilde düşürmek isteyen, ürünü daha ucuza satın almayı hedefleyen ve bunun için rekabeti ihlal etmeyi göze alan kim varsa karşısında bizi bulacaktır. Değerli üreticimizin emeğinin karşılığını bulması için sektörü sıkı bir şekilde takip etmeye devam edeceğiz."
Soruşturma süreci nasıl işleyecek?
Rekabet hukukunda soruşturma, ön araştırmadan sonraki aşama olarak kapsamlı bir inceleme sürecini ifade ediyor. Bu süreçte şirketlerden bilgi ve belge istenmesi, savunmaların alınması ve sözlü savunma toplantısı yapılması gibi adımlar bulunuyor. Rekabeti ihlal ettiği tespit edilen şirketlere, cirolarının belirli bir oranına kadar idari para cezası verilebiliyor. Soruşturmanın sonucu, hem bu sezon hem de önümüzdeki sezonlarda fındık fiyatlarının oluşumu açısından üreticiler tarafından yakından takip edilecek.
